INHOUD: Over Sophie * Büch en Sophie * Terugblik najaarsdagtochten * 5 daagse reis Weimar * Lezingenagenda * Boekpresentatie * Artikelen over Hortense de Beauharnais * Alle onderwerpen uit de rubriek Betoverd * en nog veel meer.
Deze website is bijgewerkt op 12 december 2011
Lees de tekst op de achterkant van het boek in het Nederlands of in het Duits.
In de afgelopen maanden heb ik zoveel lezingen gehouden over Sophie in Weimar. Een prinses van Oranje in Duitsland. (Meulenhoff 700 blz met kleurenillustraties 2de druk 2011 €29,95) dat de maanden januari en februari 2012 me als een uitgestrekte oase van non-verbale rust voorkomen. Maar voor die periode voorbij is zal ik alweer verlangen naar een volle zaal met nieuwsgierige gezichten. Want schrijven doe je alleen in een stille werkkamer maar bij lezingen kun je als auteur emoties delen met heel veel lezers. Er is niets zo stimulerend voor een volgend boek, dat natuurlijk al in de voorbereidende fase is (en waar ik nog helemaal niets over zeg).
Boekhandel Den Boer in Baarn organiseerde op 30 november een lezing over Sophie in Weimar. In de pauze signeerde ik veel boeken en na de pauze zong en speelde Paula Bär-Giese de sterren uit de hemel.
Op zondag 11 december werd de reeks lezingen van dit jaar afgerond in de OBA, de Openbare Bibliotheek aan het IJ te Amsterdam bij Buchmania. Daarin verschenen Boudewijn Büch, Goethe en Sophie – gestalten uit drie verschillende eeuwen - op één literaire lijn.
|
|
|
|
Boudewijn Büch, Goethe en prinses Sophie.
Büch schreef in zijn boek De Goethe industrie (Arbeiderspers, 2002) over de innige correspondentie tussen Sophies echtgenoot en H. C. Andersen. Ik heb in mijn boek ook uit deze brieven geciteerd. De sprookjesschijver, bedwelmd door de slanke en jeugdige gestalte van Carl Alexander, begint zijn brieven altijd met Mein edler, theurer Herzog! Büch voegde er aan toe (blz 206): ‘.. dat is allemaal mooi en prachtig, maar een moderne en behoorlijke biografie over zijn echtgenote Sophie van Saksen Weimar Eisenach ontbreekt nog steeds. En dat terwijl deze voorname dame zo belangrijk voor de Goethe-industrie zou worden.’
Niet op de troon
Boudewijn Büch, die in het jaar van verschijning van zijn boek plotseling overleed, heeft zich niet gerealiseerd dat het hier een prinses van Oranje betrof. Het had maar heel weinig gescheeld of dezelfde Sophie van Saksen Weimar Eisenach was als troonopvolgster van haar oudere broer Willem III koningin van Nederland geworden. De geboorte van prinses Wilhelmina in 1880 heeft dit echter voorkomen. Toen het prinsesje gedoopt werd in de Haagse Wilhelmskerk kwamen Sophie en haar man uit Weimar over. Voor prinses Sophie was het allemaal merkwaardig: in 1845 had ze de eerste steen gelegd voor het gebouw dat was ontworpen als manege voor haar vader Koning Willem II. Deze manege is later verbouwd tot protestantse kerk, die als Willemskerk vereeuwigd werd op deze krijttekening van Otto Eerleman.
De
doop van prinses Wilhelmina in de Willemskerk. Rechts staan Georg Viktor van
Waldeck-Pyrmont, prinses Marie weduwe van prins Hendrik, koning Willem III,
groothertogin Sophie, groothertog Carl Alexander en de oude prins Frederik.
Foto: Koninklijke Verzamelingen, Den Haag.
Vanaf maart 2012 worden de lezingen voortgezet. Zie: Lezingenagenda.
Voor de kerst gaan Marie-Louise Loomans en ik naar Weimar om de beloofde 5-daagse lezers-reis voor te bereiden.
5- daagse Sophie -reis naar Weimar
In 2012 zal het Historisch Toerisme bureau voor het eerst een buitenlandse reis organiseren. We vertrekken op maandag 16 april naar Weimar en keren vrijdag 20 april terug.
De Nederlandse prinses Sophie woonde hier ruim een halve eeuw en heeft vele sporen nagelaten. We volgen haar van haar aankomst in 1842 in het Athen an der Ilm tot haar laatste rustplaats in de Fürstengruft.
Veel mensen hebben ons laten weten dat ze belangstelling hebben voor de geheel verzorgde 5-daagse cultuurreis o.l.v. Thera Coppens. We verblijven 4 nachten in een luxe hotel. We gaan de paleizen, tuinen en huizen bezoeken die in het boek Sophie in Weimar een rol spelen. En natuurlijk lezen en luisteren we naar veel Goethe en Schiller.
Hebt u ook belangstelling voor deze reis? Stuur dan het ingevulde AANMELDINGSFORMULIER (e-mail mag ook: info@theracoppens.nl) naar Historisch Toerisme bureau Tromplaan 7a 3742 AA Baarn met daarin uw naam, adres en het aantal personen (noteer of u een 1 of 2-persoonskamer verlangt). Het verplicht u tot niets. Alleen de gasten die ons hebben geschreven/gemailed ontvangen half januari 2012 schriftelijk informatie over deze reis.
U kunt deze informatie vanaf half januari ook op deze site vinden.
Als u op de hoogte wilt blijven van de programma’s van het historisch toerisme bureau kunt u uw naam, adres en e-mailadres opgeven bij info@theracoppens.nl of bovenstaand postadres. Dan ontvangt u voortaan twee maal per jaar bericht over de activiteiten. In het voorjaar van 2012 vinden er i.v.m. de reis naar Weimar echter geen historische dagtochten plaats. In het najaar zetten we de dagtochten in Nederland voort.
Let op: Ik heb sinds november een ander e-mailadres: info@theracoppens.nl
Nobelprijswinnaar over Sophie
De Duitse schrijver Paul Heyse (foto hier boven), die in 1910 de Nobelprijs voor de literatuur zou krijgen, was zozeer geraakt door de plotselinge dood van groothertogin Sophie op 23 maart 1897 dat hij in de Weimarische Zeitung van 24 april 1897 gedichten over haar publiceerde. Hij verwoordde het verlies van een grote geest:
Doch schwand sie auch für immer
unserm Blick,
Bewegten Herzens preis' ich das Geschick,
Das in der Fürstentochter offenbart,
Hoheit mit reinstem Frauenwert gepaart,
Ein segensreich erhabnes
Menschenbild,
So klug wie gütig, so gerecht wie mild.
Terugblik op de najaarsdagtochten
Op 8 november vond de laatste historische dagtocht van dit jaar plaats. We brachten die dag een bezoek aan Mechelen, waar de Koninklijke Manufactuur van Wandtapijten een van de vele hoogtepunten vormde.
De drie historische dagtochten Sophie in Den Haag waren steeds uitverkocht.
’s Morgens vond de lezing plaats in de middeleeuwse crypte en daarna konden de gasten boven in de Kloosterkerk luisteren naar het prachtige spel met zang van Paula Bär-Giese. Ze speelt vaak de sterren uit de hemel maar nu brak ook nog de zon door de gotische vensters.
Foto: Rein Coppens
Op onderstaand YouTube filmpje kunt u haar beluisteren in de beroemde aria Oh! Quante volte uit Bellini’s opera I Capuleti e i Montecchi waarin Giulietta haar wanhopige liefde bezingt voor Romeo. Tijdens het bruiloftsfeest van Sophie en Carl Alexander (1842) werd in het Hoftheater te Weimar eveneens een aria uit deze opera voor het bruidspaar gezongen:
Paula zong onder meer een lied van Brahms op bovenstaande tekst van Paul Heyse en een aantal liederen van Walther von Goethe, de oudste kleinzoon van de grote schrijver. Hij was een leerling van Felix Mendelssohn maar verwierf nooit enige bekendheid. Zelfs in het Goethe Museum waarin ik een hele stapel van zijn werken in het archief vond, had men zijn liederen nooit gehoord.
Foto: Rein Coppens
Paleis Kneuterdijk
Na een zorgvuldige restauratie is Paleis Kneuterdijk, zetel van de Raad van State, weer een luisterrijke ambiance. Op de eerste verdieping zag Sophie op 8 april 1824 het levenslicht. 51 kanonschoten verkondigden de geboorte van een prinses, het eerste koningskind dat in de hofstad werd geboren. Het interieur van het paleis is met respect voor de vormentaal van de empire gemoderniseerd. Wanden, vloerbedekking en houtwerk werden in lichtgrijze tinten uitgevoerd. De oude ornamenten kregen de kleur van platina wat voor een vorstelijke uitstraling zorgt; verleden en heden zijn hier in een zeldzame harmonie verenigd..
Dankzij de gastvrijheid van de Raad van State kregen we in oktober en begin november een rondleiding door de salons en de balzaal met het fraaie stucplafond. Onze gasten bezochten ook de Gotische Zaal. Het leek op een wandeling door mijn boek: in deze neogotische ruimte trouwde Sophie op 18-jarige leeftijd met Carl Alexander. Een olieverfschilderij toont het paar in een lichtstraal die door de spitsboogvensters valt. De houten wandbekleding is nu leeg maar ooit toonde Sophies vader hier trots zijn kunstverzameling. Werken van Jan van Eyck, Memling, Rubens, Rembrandt en Murillo sierden de wanden. Maar na de dood van koning Willem II in 1849 bleven zijn nabestaanden met torenhoge schulden achter. Sophie en haar broers moesten wel besluiten de collectie te laten veilen.
Zwanenbroeders, engelen en duivels
Tijdens twee andere historische dagtochten zagen we zwanenbroeders, engelen, en duivels in de Den Bosch Na afloop van deze dag, waarin de pas gerestaureerde Sint-Janskathedraal centraal stond, begrepen we de grootsheid van dit middeleeuwse bouwwerk. Het rijst op tot de hoogte van de kathedralen in Amiens en Rouen.
Historische dagtochten
Als u op de hoogte wilt blijven van de programma’s van het historisch toerisme bureau kunt u uw naam, adres en e-mailadres opgeven bij info@theracoppens.nl of bij Historisch Toerisme bureau, Tromplaan 7a 3742 AA in Baarn of per fax: 035 54 30 975.
Dan ontvangt u voortaan twee maal per jaar bericht over de activiteiten. In het voorjaar van 2012 vinden er echter geen historische dagtochten plaats maar een 5-daagse historische reis naar Weimar. In het najaar zetten we de dagtochten in Nederland voort.
Let op: Ik heb sinds november een ander e-mailadres: info@theracoppens.nl Verander het in uw adresboek.
5- daagse Sophie -reis naar Weimar
In april 2012 zal het Historisch Toerisme bureau voor het eerst een buitenlandse reis organiseren. Natuurlijk naar de stad Weimar met zijn rijke culturele leven waar de Nederlandse prinses ruim een halve eeuw resideerde.
Al veel mensen hebben opgegeven dat ze belangstelling hebben voor de geheel verzorgde 5-daagse cultuurreis o.l.v. Thera Coppens. We verblijven 4 nachten in een luxe hotel dat aan Goethes tuin grenst. We gaan de paleizen, tuinen en huizen bezoeken die in het boek Sophie in Weimar een rol spelen. En natuurlijk lezen en luisteren we naar veel Goethe en Schiller. Hebt u ook belangstelling voor deze reis? Stuur dan het ingevulde AANMELDINGSFORMULIER (e-mail mag ook: info@theracoppens.nl ) naar Historisch Toerisme bureau Tromplaan 7a 3742 AA Baarn met daarin uw naam, adres en het aantal personen. Het verplicht u tot niets. Als er voldoende aanmeldingen zijn, ontvangen alleen de gasten die ons hebben geschreven/gemailed begin februari 2012 schriftelijk informatie over deze reis.
De reeks lezingen begon op 28 augustus j.l., op de 262ste verjaardag van Goethe, in de tuin van het Goethe Museum in Düsseldorf met mijn eerste Duitse lezing over de Nederlandse Oranjeprinses en de grote Duitse dichter. Ruim driehonderd mensen luisterden het festijn op! Het Museum bevindt zich in het charmante Schlosz Jägerhof dat is gelegen aan de oostzijde van de hoftuin in het centrum van Düsseldorf (Jacobistrasze 2).
In het museum vinden bezoekers portretten van Goethe en zijn familie, schilderijen en prenten van zijn Italiaanse reizen. Het houten model van het Goethehaus aan het Frauenplan in Weimar geeft een verhelderend beeld van de eigenaardige bouw van het huis. Vijftig jaar lang waren de kamers gesloten en daalde het stof neer op manuscripten. Tot Sophie in 1885 de hele nalatenschap erfde. Ze kreeg de sleutel en betrad de verstilde kamers, trok witte handschoenen aan en begon met het ordenen van de papieren die ze in wasmanden naar het slot liet vervoeren. De maquette laat zien hoe de kamertjes en trappen verbonden zijn. Je kijkt dwars door de muren heen in de Junokamer waar een miniatuurkopie van de romeinse Juno-kop staat en aan de achterkant zie je Goethes werkkamer, de bibliotheek en zijn slaapkamer met het smalle sterfbed.
2011:
Zaterdagmiddag 12 november: 10.30 uur in de Oude Kerk te Voorburg Herenstraat 77 (op loopafstand van het station) voor Geschiedkundige Vereniging Oranje Nassau Sophie in Weimar. Een prinses van Oranje in Duitsland met powerpointpresentatie.(entree incl koffie €10 voor leden van de GVON, overmaken op reknr 24.62.52.448 t.n.v. Penningmeester GVON introducées zijn welkom) zie www.oranje-nassau.org
Woensdagmiddag 16 november 2011: 14.00 – 16.00 uur Club Art Continued in Brasschaat. Lezing met powerpointpresentatie over Sophie in Weimar een prinses van Oranje in Duitsland (alleen voor leden)
Donderdagavond 24 november: boekhandel Praamstra Deventer 20.00 uur: Sophie in Weimar. Een prinses van Oranje in Duitsland met powerpointpresentatie
Woensdagavond 30 november: 20.00 uur in het Witte kerkje in de Kampstraat 8 (parkeren op de nabije Brink) Sophie in Weimar. Een prinses van Oranje in Duitsland met powerpointpresentatie en zang en piano door Paula Bär-Giese: Muziek aan het hof van Weimar. Kaarten bij Boekhandel Den Boer Laanstraat 69 tel: 035- 54 26 851. Zie: Sophie in Weimar Baarn
Zondag 11 december: 11.00 uur OBA Amsterdam tijdens de International Boudewijn Büchdag (www.buchmania.nl) lezing over Sophie in Weimar en haar Sophienausgabe die Boudewijn Büch in zijn Goethe Industrie al prees. Gratis toegang.
2012:
Dinsdagmiddag 20 maart: lezingenclub Aerdenhout: Sophie in Weimar. Een prinses van Oranje in Duitsland met powerpointpresentatie (alleen voor leden)
Woensdagavond 21 maart: gebouw Kunstuitleen op de Maliebaan voor de leden van vereniging Oud-Utrecht: lezing met powerpointpresentatie over Antonius Mor hofschilder van Karel V
Zondagavond 25 maart: Muiderslot Sophie in Weimar. Een prinses van Oranje in Duitsland met powerpointpresentatie (alleen voor leden Muiderkring)
Woensdagavond 14 november: Historisch Centrum Leeuwarden (HCL) voor de Stichting Nassau ù Friesland lezing over Sophie in Weimar
Zie voor Wim Hazeu (met beelden van schrijvers) www.wimhazeu.nl
De presentatie van het nieuwe boek
In tegenwoordigheid van museummedewerkers, medewerkers van uitgeverij Meulenhoff en een klein groepje goede vrienden hielden Johan ter Molen, directeur van Het Loo en conservator Marieke Spliethoff ieder een toespraak. Daarna was het mijn beurt om iets te vertellen over de prachtige japon van groothertogin Sophie (1824-1897), die Cornelie me in 2009 bij een bezoek in Duitsland schonk. Al die jaren vormde de witsatijnen japon - waarvan de baleinen in het lijfje nog de zweetdroppeltjes van een hofbal leken te dragen - een bron van inspiratie voor me. Tijdens het schrijven van mijn biografie over Sophie was het of haar fantoom versierd met strikken en linten over de rugleuning van de bank lag uitgespreid. Maar nu het boek voltooid is en in de boekhandel ligt, wil ik dat anderen kunnen delen in het bekijken van de historische japon van een uitzonderlijke vrouw. |
|
|
|
Nadat Cornelie en ik de zwarte
tule hadden weggenomen kon iedereen hem bewonderen. De conservator van de textielafdeling, Trudie Rosa de Carvalho, vertelde waarom het kledingstuk - uit ca 1845 – zo’n welkome aanvulling op de collectie vormt. De restauratie zal over een jaar klaar zijn. Dan wordt de japon tentoongesteld op Het Loo en kan iedereen ervan genieten. |
Na afloop mochten we nog even naar de Saksen - Weimar appartementen in het corps-de-logis die niet voor publiek toegankelijk zijn. Cornelie vond er een portret van haar betovergrootvader groothertog Carl Alexander en stelde vast dat hij dezelfde Tränensäcke heeft als de andere leden van haar familie! In de slaapkamer stond nog een reusachtige aankleedspiegel uit Indonesië waarin Sophie zich ooit spiegelde. En in de badkamer stond haar badkuip, wastafel en toilet van mooie beschilderd keramiek. Na al die plechtigheden kon Cornelie zich niet inhouden en kreeg haar gevoel voor humor de overhand. Ze stapte uit haar zwarte pumps en ging eventjes in de Koninklijke badkuip van haar betovergrootmoeder zitten!
|
|
 |
|
 |
Om 18.00 uur hadden zich in het statige pand van uitgeverij Meulenhoff op de Herengracht in Amsterdam al heel veel gasten verzameld om de presentatie van Sophie in Weimar. Een prinses van Oranje in Duitsland mee te maken. Uitgever Maaike le Noble overhandigde me officieel het boek. Bijna 700 bladzijden dik, vele kleurenillustraties en ruim vier jaar werk. Het enige wat ik nu nog wil is dat het veel wordt gelezen, dat Sophie een voorbeeld zal zijn voor alle mensen die cultuur belangrijk vinden. Zij erfde – als vrouw in de negentiende eeuw! – de gehele literaire nalatenschap van Johann Wolfgang von Goethe, ze verzorgde de 143-delige complete uitgave van zijn werken en ze bekostigde uit haar Oranjevermogen de bouw van het Goethe-Schiller archief op een rots aan de Ilm in Weimar. Het was het eerste literaire archief in Duitsland en een voorbeeld voor alle omringende landen.
|
De feestelijke opening
van het Goethe-Schillerarchief in Weimar |
|
Haar daadkracht en zorgvuldige handelwijze brachten de nazaten van Friedrich von Schiller ertoe om de literaire nalatenschap van de grote toneelschrijver en dichter ook aan Sophie toe te vertrouwen. Velen volgden en het Goethe-Schiller-archief is nu een wereldberoemde plek waar mensen uit de hele wereld onderzoek komen doen.
Na mijn dankwoorden gaf ik het eerste exemplaar aan Sophies achter- achterkleindochter die het even beroemde als onvertaalbare Chorus Mysticus uit Goethes Faust las:
|
|
Alles Vergängliche Ist nur ein Gleichnis; Das Unzulängliche, Hier wird’s Ereignis; Das Unbeschreibliche Hier ist es getan; Das Ewig-Weibliche Zieht uns hinan
|
Daarna barstte het koor op een kleine cd speler los waarop een geluidsbox het begaf, wat niet zo vreemd was. Velen namen zich voor om de schitterende cd Schumann Scenen aus Goethes Faust (1844-53) te kopen en thuis in zijn geheel rustig te beluisteren.
Publiciteit
De NRC plaatste Sophie op 28 mei op de voorpagina. Op pagina 8 van de krant was het eerste aan haar gewijde artikel te lezen, dat u kunt vinden op de website van NRC Handelsblad (alleen voor abonnees).
In het juni nummer van Vorsten Royale leest u een deel uit het laatste hoofdstuk van het boek met daarbij een artikel dat ik over mijn speurtocht naar het leven van Sophie schreef voor www.vorsten.nl.Via het blad maakt u deze maand kans op een van de 10 weggeefexemplaren.
De VPRO zond het radioprogramma O.V.T. uit waarin Sophie in Weimar uitvoerig werd besproken. De conclusie van Hans Renders was: ‘In één woord schitterend!’ Luister mee http://player.omroep.nl/?aflID=12731868
|
|
Achter achterkleindochter van Sophie in
Baarn Zaterdag 28 mei leidde ik Cornelie rond in onze woonplaats Baarn, waar zoveel herinneringen liggen aan haar voorouders (lees het artikel in de Baarnsche Courant). We bezochten de Pauluskerk (14de eeuw) waar de prinsenbank herinnert aan kroonprins Willem zijn gemalin Anna Pavlovna en hun kinderen Willem, Alexander, Hendrik en Sophie die hier ’s zomers kerkten. Paleis Soestdijk konden we helaas niet in en het kostte me veel moeite om de verbijsterde Cornelie uit te leggen dat het hele land al sinds 2005 in onzekerheid verkeert over de toekomstige bestemming van het monument (zie onze actiegroep: Salve Soestdijk).
|
Het
oudste boekenmuseum ter wereld ligt in Den Haag aan de Prinsessegracht: Museum
Meermanno, onze gasten welbekend. Door de forse bezuinigingen waarmee alle
culturele instellingen te maken krijgen, wordt Museum Meermanno bedreigd in zijn
voortbestaan. Het museum moet dit jaar een groot bedrag aan eigen inkomst
verwerven. Lukt dit niet voor 1 januari 2012, dan zal het museum voor publiek
moeten sluiten. Dat mag niet gebeuren!
Daarom heeft het museum de actie Boek
zoekt vrouw gestart waarmee het de eigen inkomsten wil vergroten. Het
project breidt zich uit tot man, instelling of bedrijf. Adopteer voor een
bepaald bedrag (al vanaf € 50 kunt u meedoen) een boek uit de collectie. De
donateur kiest een boek uit de collectie van het museum (of laat de keuze aan
het museum over) dat haar/hem aan het hart ligt. Een handschrift, incunabel of
gedrukt boek uit de oude of moderne collectie. Op de
website vindt u een eerste selectie van fantastische werken: van Maerlant
tot Psalmenboek en van Dante tot Shakespeare.
Bescherm deze collectie want:
Alles van waarde is weerloos (Lucebert)
|
|
Kunstroof opgelost We brachten deze lente twee historische dagen door in de glasstad Leerdam waar iedereen onder de indruk kwam van de glaskunst. Ons bezoek aan het Hofje van Aerden zal onze gasten lang heugen: ze konden daar nog de meesterwerken van Frans Hals en Jacob van Ruysdael bewonderen die in de nacht van 27 op 28 mei uit het zwaar beveiligde hofje werden geroofd! De politie heeft zijn best gedaan en in oktober van dit jaar werd bekend dat de schilderijen zijn teruggevonden en de dieven gepakt.
|
Leonardo in de National Gallery
In de lente bezochten we eveneens de Abdij van Tongerloo waar de conservator pater Ivo op onnavolgbare wijze over de replica van Leonardo’s Laatste Avondmaal vertelde. De abdij heeft besloten het kwetsbare doek op ware grootte waar Leonardo da’Vinci zelf aan heeft gewerkt, op geen voorwaarde meer uit te lenen.
Dat moet een teleurstelling zijn voor de samenstellers van de grote Leonardo-tentoonstelling die in november 2011 in The National Gallery in Londen is geopend. Daar zijn voor het eerst de grote meesterwerken De dame met de hermelijn, De Maagd op de rots en La belle Ferronnière te zien. Omdat er een enorme toeloop verwacht wordt kunt u tickets per internet bestellen. Er worden maar 180 bezoekers tegelijk toegelaten.
|
|
|
Zoals Hortense aan het begin van de negentiende eeuw de Franse en Nederlandse historie verbond, zo zal de hoofdpersoon van mijn nieuwe boek Sophie in Weimar de geschiedenis van Nederland en Duitsland in de tweede helft van negentiende eeuw verbinden. Het is een periode waarin op Europees niveau alles tegelijk plaatsvindt: oorlogen, sociale vernieuwingen, revoluties in de beeldende kunst en muziek, technische ontwikkelingen en grote ontdekkingsreizen. Soms stuit ik tijdens het documenteren bij toeval op historische figuren, die me ooit boeiden zoals koningin Elisabeth van Roemenië. Ze maakte als dichteres onder de naam Carmen Sylva furore. Onlangs kocht ik van haar een boekwerkje dat in 1884 in Leipzig verscheen met zwanzig Landschaftlichen Radirungen naar E. Doepler d.J.
Over de dichteres, die als oudere zus van Willem zu Wied (echtgenoot van prinses Marie der Nederlanden) nauw verwant was aan het Huis Oranje Nassau, schreef ik ooit een stuk in het NRC handelsblad, dat u nu in bewerkte en uitgebreide versie kunt lezen.
Sinds we met ons Comité Salve Soestdijk - dat in 2005 werd opgericht en vele honderden handtekeningen van sympathisanten verzamelde - naar voren traden, is de toekomst van Soestdijk onophoudelijk onderwerp van gesprek geweest. Ik hield u steeds van alle ontwikkelingen op de hoogte: van het ontwerp van een ondergrondse museumvleugel in de voortuin van het paleis, van onze plannen om er een museum voor de 19de eeuw in te vestigen, van de mislukking van de bouw van een historisch museum in Arnhem en het voorstel om het in Soestdijk onder te brengen.
Toen tien hoogleraren dit laatste plan in de lente eveneens naar voren brachten leek er weer hoop te gloren voor de toekomst van Soestdijk als museum. Ook de Provinciale Staten van Utrecht voerden een warm pleidooi. Maar helaas: alle pogingen om er een museum in te vestigen zijn mislukt. Toch zijn er nu hoopvolle onderhandelingen gestart. Als ik meer mag zeggen hoort u er van!
Mijn boek Hortense de vergeten koningin van Holland haalde dit jaar een zesde druk (dank aan de lezers!)
|
|
|
Naast haar portret ziet u hierboven een portret van de grote Franse schrijver Alexandre Dumas (1802-1870), die er volgens zijn eigen woorden naar verlangde zich; ‘.. aan de voeten van de afgezette majesteit te werpen om te zien, wat er in een vrouw van een koningin overbleef.’
|
|
Hij ondernam de lange reis van Parijs naar de Bodensee om Hortense in haar ballingsoord Slot Arenenberg een bezoek te brengen. Wandelend door de wijngaard kwam hij de koningin van Holland onverwachts tegen: ‘Nooit heeft een sterveling, die de ontvangstzaal van een koninklijk slot te Den Haag betrad en de troon naderde, waarop zij in al haar macht en verhevenheid in de glans van haar schoonheid gezeten was, een soortgelijke opwinding ervaren,’ schreef hij na die eerste ontmoeting. Alexandre Dumas père, de beroemde auteur van o.m. De drie Musketiers en De graaf van Monte Cristo, wordt herdacht omdat het in 2010 precies 140 jaar geleden is dat hij overleed. Er is een film over zijn leven in de maak. Voor de hoofdrol koos men een blanke acteur, Gerard Dupardieu, wat terecht de nodige protesten opleverde want Dumas was de kleinzoon van een Haïtiaanse slaaf; een forse mulat met een dos zwart kroeshaar, die zichzelf een nègre noemde.
|
|
Van hofdwerg tot tuinkabouter In mijn boek ‘Anton Mor, hofschilder van Karel V’ staat dit fascinerende schilderij van de hofdwerg van Granvelle, die naast de hond van de kardinaal is geplaatst. Zijn volwassen gezicht met de ernstige uitdrukking vormt zo’n tragisch contrast met zijn bespottelijke formaat, de kleding met het puntmutsje en het veel te grote zwaard, dat je er treurig van wordt. In die tijd heb ik me verdiept in de geschiedenis van de hofdwergen in de zestiende eeuw. Toen we onlangs een lezende tuinkabouter cadeau kregen, moest ik opeens weer denken aan het artikel dat ik lang geleden in het NRC schreef (klik). Het onderwerp houdt me nog altijd bezig. |
|
In januari 2010 lieten we dik besneeuwde velden en bossen achter ons en landden mijn man – www.wimhazeu.nl - en ik op de airport van Rio de Janeiro. Het was tien jaar na onze eerste tocht door het mooie, hete, drukke, betoverende en luidruchtige Brazilië. In dat jaar schreef ik er een artikel over (klik en lees). Sindsdien reisden we om de twee jaar naar het tropische land en elke keer was onze kleindochter Maíra met een schok gegroeid.
In de sloppenwijken van hun woonplaats Bélèm aan de monding van de Amazone wordt het elk jaar gevaarlijker. En hoe vreemd het ook klinkt: in Rio de Janeiro voelden we ons minder bedreigd. Ik had me voor twee weken losgemaakt van hoofdstuk 16 van mijn nieuwe boek en Wim Hazeu liet zijn biografie over Marten Toonder rusten om zich in Brazilië helemaal te wijden aan zijn kinderen en kleindochter.
 |
|
Het weelderige paleis van keizer Don Pedro II van Brazilië in Petropolis
Maar biografen worden altijd door onderwerpen achterna gezeten. We passeerden het huis waarin Stefan Zweig met zijn geliefde zelfmoord pleegde, we bezochten de paleizen van keizer Don Pedro II waar prins Hendrik ‘de Zeevaarder’ van Oranje op bezoek kwam en ook het paleis van ’s keizers minnares. Dat laatste was meer dan romantisch: alle vensters zijn met hartjes getooid en er loopt een geheime tunnel van het keizerlijk paleis naar het hare.
De weinige bezoekers in het hete en vochtige paleis mochten geplastificeerde fotokopieën lezen van de liefdesbrieven die keizer Don Perdro II aan zijn geliefde schreef. Ze waren zo schunnig dat de bezoekers er stikkend van het lachen uit voorlazen.
 |
|
Brazilianen en Portugezen hebben de fantastische gewoonte om van alle belangrijke bezoekers een bronzen beeld te maken, dat levensgroot tussen de voorbijgangers staat of zit. Het nodigt uit om over het hoofd geaaid te worden, op schoot te klimmen of naast te gaan zitten. Op het strand van Copacabana passeerden we het bronzen standbeeld van de dichter en kinderboekenschrijver Carlos Drumond de Andrade die Wim Hazeu uitnodigde voor een goed gesprek. Waarom volgen we dit mooie voorbeeld niet op in Nederland? Hella Haasse in brons op een bank in het Vondelpark, Lodewijk van Deijssel op de Brink in Baarn, Harry Mulish voor hotel American op het Leidseplein en Belle van Zuylen op een zitje voor haar woonhuis aan de Kromme Nieuwegracht in Utrecht? Het is de beste manier om de interesse voor het literaire werk en de auteur warm te houden.
Anna Pavlovna in brons
Nadat ik bovenstaand stukje had geschreven ontdekte ik met mijn webmaster tijdens een wandeling door Den Haag in de Anna Pavlovnastraat onverwachts een bronzen beeld van koningin Anna Pavlovna, gemoedelijk op een bankje op het plein! Een prachtig voorbeeld voor andere steden die hun historische figuren onder de aandacht van voorbijgangers willen brengen.
De geest van Anna Pavlovna leeft voort in het interieur van haar Russisch orthodoxe kapel in de Haagse Obrechtstraat. Op 4 oktober brachten we met onze gasten een indrukwekkend bezoek aan de sacrale ruimte waar Vader Nikon ons in Russisch-Frans verwelkomde. Probeer eens op een zondag een dienst in deze kapel bij te wonen; het is een bijzondere ervaring om voor de ikonostase van tsaar Alexander I te buigen
Yves Saint Laurent en Hortense
|
|
|
In november 2009 begon bij Christie’s in Parijs de veiling van de kostbaarheden die de beroemde, vorig jaar overleden modeontwerper Yves Saint Laurent in zijn Normandische kasteeltje verzamelde. Van de 1200 aangeboden kavels werd in vier dagen tijd vrijwel alles verkocht. Topstuk bleek een elegante set van twee stoelen uit 1812 gemaakt voor Hortense koningin van Holland. Een Aziatische verzamelaar betaalde er 241.000 euro voor!
|
|
Dat Hortense een verfijnde smaak had bewijzen onder meer de prachtige, gestoffeerde stoelen en fauteuils die in het pas gerestaureerde Paleis op de Dam te zien zijn. De koningin had een zeer moderne smaak: in de rugleuning van het linker stoeltje zijn al gotische motieven aangebracht, die pas veel later uiterst populair zouden worden. Neogotische elementen zijn ook al te zien in het ontwerp van een pendule waarin de portretjes zijn verwerkt van Hortense, haar broer Eugène en haar moeder Joséphine de Beauharnais.
|
Toen keizerin Joséphine tijdens zijn verblijf in Malmaison onverwachts aan een keelontsteking overleed, erfden haar kinderen tot hun schrik enorme schulden. Tsaar Alexander I schoot te hulp: hij bleek zo vriendelijk om de begeerde marmeren beelden (en nog andere kunstvoorwerpen van Joséphine) van de erfgenamen tegen een gunstig bedrag te kopen.
tsaar Alexander I in Malmaison
Hij liet ze naar de Hermitage vervoeren, waar ze tot op de dag van vandaag te zien zijn..Hebben Canova’s meesterwerken in 2009 de lange reis naar Hermitage Amsterdam gemaakt? Staan we oog in oog met Hortense als Danseuse? Tot mijn verbazing las ik op het tekstbordje ‘Anoniem naar het origineel van Antonio Canova, 1805’. De catalogus van de tentoonstelling meldt hetzelfde. Volgens het boek ‘Canova’ door Marco Fabio Apolloni (1992) bestaat er echter maar éen replica tarda (1818-1822) van de Danzatrice en dat bevindt zich in de National Gallery in Ottawa! Vergissen de kunsthistorici van de Hermitage zich? Hebben we hier niet te maken met het echte werk van Canova? Of bestaan er meerdere replica’s van Canova’s werk? Het is hoe dan ook een prachtig beeld: let op de lichaamsvormen van de danseres onder haar dunne, geplooide japon.
Aan het begin van de Oranje Nassau dynastie staan drie sterke historische figuren, mannen die moesten vechten met verstand en wapens, mannen die streden tegen onrecht en voor de vrijheid, mannen die in de kunst van de zestiende en zeventiende eeuw reflecteren als Oranjehelden of bandieten. En achter deze drie mannen stonden niet drie maar veel meer vrouwen van uiteenlopende nationaliteit, karakter en allooi.
|
|
|
|
|
|
Ze vormen samen een aangrijpend verhaal dat je als auteur niet zou durven verzinnen. Maar de realiteit is nu eenmaal altijd gekker dan de fantasie, dat heeft de historie al vaak bewezen. Het eerste boek dat ik aan hen wijdde heette: De vier vrouwen van Willem van Oranje, een paar jaar later schreef ik Maurits zoon van de Zwijger en na nog een aantal jaren van studie en schrijven volgde Frederik Hendrik en Amalia van Solms. Deze drie boeken zijn nu in één paperbackband gebundeld onder de titel Dageraad van Oranje Nassau 800 bladzijden dik! Het verscheen op 6 april. Ik ben erg gelukkig met het omslag waarop Amalia van Solms geschilderd door Gerard van Honthorst prijkt. Het zijn Amalia’s verre nazaten die nu het koninklijk Oranjegezin vormen, het is dus een goede keuze van de vormgeefster om juist dit portret te kiezen. Het dikke, uitvoerig geïllustreerde boek met stambomen kost nu slechts € 25 en werd uitgegeven door Meulenhoff. Het ligt dus bij elke goede boekhandel maar u kunt het natuurlijk ook per internet bestellen (ik ontdekte kort geleden www.boek.nl deze rekent zelfs geen verzendkosten). |
|
De biografie van Paleis Soestdijk In het mei nr 2009 van het blad Vorsten kon u een artikel lezen over de biografie van een paleis. Daarin heb ik een interview opgenomen met de directeur van Paleis Soestdijk Jan Altenburg. Hij vertelde me zo openhartig mogelijk over de toekomst van Paleis Soestdijk. Zijn belangrijkste uitspraak was: ‘Het kabinet heeft me wel laten weten wat het niet mag worden: geen museum’ |
De Dorische zuilengalerij van de noordelijke vleugel |
Mijn boek
Tien vrouwen van Soestdijk is
gebaseerd op een kort artikel met dezelfde titel
(klik
hier).
Bij elke bewoonster van Soestdijk – van Catharina Hooft tot prinses
Juliana - zijn een of meer kleurenportretten opgenomen. Stambomen en een
aanvullend artikel door Paul Rem,
conservator van Het Loo, maken dat elke toekomstige bezoeker van Paleis
Soestdijk zich thuis alvast kan inlezen. Wat in sommige lege zalen niet meer te
zien is, vult de verbeelding in; de schimmen van prinsessen en koninginnen gaan
u voor door het paleis (Uitgeverij UMCO € 9,90).
|
|
Van
Pompeji naar Malmaison
Eind vorig jaar reisde ik naar Chateau de Malmaison bij Parijs om de tentoonstelling De Pompéi à Malmaison (inmiddels afgelopen) over de archeologische verzameling van keizerin Joséphine te zien. Voor het eerst kan men daar de kostbaarheden bewonderen die uit de as van de Vesuvius werden opgedolven om in het buitenverblijf van Joséphine te pronken. De keizerin stelde een conservator aan om haar collectie te beheren, te catalogiseren en illustreren. Haar interesse reikte van het oude Egypte, het aardewerk van de oude Grieken tot de wapens en gebruiksvoorwerpen van gladiatoren in Pompeji. De serie fresco’s, de bronzen olielampen en de decors op de vazen maakten diepe indruk op me. Het artikel dat ik er over schreef staat in nr. 1 2009 van het blad Vorsten Royale. U kunt het hier in integrale vorm lezen (klik). |
Als u een nieuw boek wilt bestellen, de titel en auteur weet maar geen tijd hebt om te winkelen, dan is de digitale aankoop natuurlijk een prachtige uitkomst!
|
|
|
|
|
|
Lodewijk
Napoleon
|
|
De huidige koning van Zweden en zijn zusters werden hier geboren. Maar toen de familie in 1966 naar de hoofdstad verhuisde, kwam Haga Slott in het bezit van de Zweedse regering. Het werd verbouwd en momenteel is er een luxe hotel in gevestigd. Op de website van Haga Slott lezen we: Paar een weekend in een mooie en historische kastelen milieu samen met dierbaren
Dat heb je nu eenmaal met vertaalcomputers maar de betekenis is duidelijk: het voormalige paleis van de Zweedse koningen is een luxe hotel en conferentie oord geworden. De zalen zijn van de modernste apparatuur voorzien, er zijn 63 hotelkamers en 136 bedden, restaurants en fitness ruimten.
In een kort stukje op de voorpagina van onze dorpskrant de Baarnsche Courant las ik dat de directeur van Paleis Soestdijk, die nog steeds zoekt naar een goede bestemming voor het monumentale bouwwerk, Haga Slott een mooi voorbeeld vindt voor Soestdijk. Ik heb er in deze krant een reactie op geschreven. Daarna kreeg ik een uitnodiging voor een gesprek, dat plezierig en informatief is verlopen.
Onder mijn artikel uit de Baarnsche Courant plaatste ik een samenvatting van recente publicaties van VROM, die u zelf in uitgebreide vorm op internet kunt lezen (klik).
In het blad Vorsten verschijnt in het april/mei nummer 2009 een artikel met het interview met Jan Altenburg. Ik zal het t.z.t. integraal op deze website zetten.
Tijdens onze historische dagtochten naar Gouda heb ik steeds opnieuw vol bewondering staan kijken naar de Goudse Glazen in de Sint Janskerk. Hoewel ik er al menig artikel over publiceerde en er zelfs een aflevering van de serie Oude Kloostergebruiken heb gefilmd, blijft deze schoonheid overrompelen. Telkens zie je nieuwe details want de glazen bieden een rijkdom aan historische en Bijbelse personen, aan dieren, bloemen, gebouwen, vergezichten en teksten. Het mooiste en meest spectaculaire is voor mij het Koningsglas, geschonken door koning Philips II Heer der Nederlanden en zijn gemalin Koningin Mary Tudor van Engeland. Deze Engelse koningin is de historie ingegaan als Bloody Mary door haar wrede vervolgingen van haar protestantse onderdanen.
 |
|
Over deze Mary, geportretteerd door Anton Mor van Dashorst uit Utrecht, heb ik tijdens het schrijven van mijn boek ‘Anton Mor hofschilder van Karel V’ heel wat onbekende feiten gevonden. Ik schreef er een artikel over dat gepubliceerd is in nummer 6 van Tidinge nr. 4 – oktober 2008, het tijdschrift van de Historische Vereniging die Goude (www.diegoude.nl) Maar u kunt het ook op deze site lezen.
| |
 Foto: Rein Coppens |
Napoleon III de jongste zoon van Hortense en Lodewijk met zijn gemalin keizerin Eugénie.
|
Keizerin Joséphine, Agnes Block en de
bekoring van de ananas
Joséphine de Beauharnais, moeder van Hortense, werd als Marie Rose Joseph Tascher de la Pagerie op Martinique geboren. Napoleon gaf haar de naam Josephine. De keizerin was betoverd door het schilderij ‘Le tombeau de Julie’ door haar tijdgenoot Frans van Dael (1764-1840). Ze kocht het aan voor haar buitenverblijf Chateau de Malmaison. Tussen een weelde van zomerbloemen ligt bij de koele grafsteen van een jong meisje de ananas, als een bizar juweel uit de tropen. Voelde Joséphine zich wellicht verwant met de ananas, die op haar geboorte eiland overvloedig bloeit? In ons land was het Agnes Block, de vriendin van Vondel, die onder de bekoring raakte van de ananas. Ze ploeterde aan het eind van de Gouden Eeuw net zo lang in haar kas op de Vijverhof aan de Vecht tot ze er in geslaagd was zelf een tropische ananas te kweken. Lees mijn artikel over de ananas (klik). |
|
De grote tentoonstelling over Marie Antoinette in het Grand Palais is afgelopen. Alle voorwerpen zijn teruggekeerd naar de plaats waar ze thuishoren: in de salons van Versailles. Gaat u binnenkort nog naar Parijs? Bezoek dan het paleis en lees het artikel dat ik over haar schreef.
Porseleinen Jatte-têton (letterlijk: tientenkom) uit de melkerij van Marie Antoinette
 |
(afbeelding:
Hortense met haar vriendin Eglé Auguié ca 1802.
|
Op 27 oktober 2006 werd Hortense de vergeten koningin van Holland gepresenteerd. In november kwam de tweede druk uit en in januari 2007 volgde de derde druk. Op 1 maart hoorde ik van uitgeverij Meulenhoff dat de derde druk bijna op was; de vierde druk lag in de winkel. Op oudejaarsdag belde Meulenhoff om te zeggen dat in 2008 een vijfde druk verschijnt! En nu in 2010 verscheen de zesde druk.
Een boek voor de vakantie; niet wegleggen maar achter elkaar uitlezen. Het is mooi om mijn fascinatie voor Hortense de Beauharnais als femme artiste, als koningin, als moeder en minnares met zoveel lezers te delen.
Paleis Soestdijk ondergronds
|
|
Marie Cornélie herdrukt
Marie
Cornélie dagboek van haar reis naar Sint Petersburg 1824-1825'
door Thera Coppens
(derde druk: € 29,95)
Uitgeverij
Meulenhoff 2de druk. Met heel veel kleurenfoto's van portretten,
handschriften, en locaties, stambomen, registers en kaarten.
Over de inhoud van het boek:
In 1824 hobbelt een kleine stoet reiskoetsen van het Koninklijk paleis te Brussel via de Duitse vorstendommen door polen naar het hof van tsaar Alexander I te Sint-Petersburg.
In de koetsen zitten kroonprins Willem van Oranje (de latere koning Willem II) en diens gemalin de Russische Tsarendochter Anna Pavlovna met hun gevolg.
Een der hofdames is de jonge Marie Cornélie gravin van Wassenaer Obdam die, zonder dat men het weet, een uitvoerig dagboek schrijft. Ze schetst daarin herbergen vol wandluizen, wolven die de paarden bedreigen maar ook de rijke ontvangst aan het hof te Weimar. In Sint-Petersburg, waar ze ruim tien maanden blijven, geeft Cornélie een levendige beschrijving van het door protocollen beheerste hofleven, haar ontmoetingen met vorsten, schrijvers, componisten, de pracht van de Russisch-orthodoxe ceremoniën, het bittere lot van horigen en het lege, luxe bestaan van hofdames die op roetsjbanen trachten het monotone leven in het Winterpaleis te doorbreken.
Cornélies dagboek bleek door graaf Alfred zu Solms Sonnenwalde op Kasteel weldam bewaard te worden. Aafke Brunt, archivaris van het Huisarchief Twickel, vertaalde ze uit het Frans en verrichtte vooronderzoek.
Thera Coppens schreef het levensverhaal van de puissant rijke Cornélie, dat zich afspeelt in een grillig tijdperk: ze wordt geboren ten tijde van de Bataafse republiek, groeit op onder Lodewijk napoleon, ziet keizer Napoleon over het Voorhout schrijden en wordt tenslotte trouw onderdaan van koning Willem I en II van Oranje.
Marie Cornélie, waarin het dagboek van de avontuurlijke reis integraal is opgenomen, is een meeslepend verhaal vol verbijsterende, wrede en vaak ontroerende momenten uit het particuliere leven van de Romanovs, de Oranjes en de van Wassenaers (klik hier).
Marie Cornélie hield tijdens haar
reis naar Sint Petersburg ook een Album Amicorum bij, waarin ze tal van
composities noteerde van bekende en onbekende componisten die ze onderweg
ontmoette. Paula Bär-Giese zingt
deze liederen en begeleidt zichzelf daarbij op de pianoforte (www.musicksmonument.nl).
In combinatie met de lezing en lichtbeelden van Thera Coppens is dit een avond-
of middagvullend programma dat al op veel historische locaties (o.m. Kasteel
Twickel, de Grote Kerk in Den Haag, Waalse kerk en de Schouwburg in Breda, NPB
kerk in Baarn en het Stadhuis in Naarden) veel succes oogstte.
U kunt concert en
lezing boeken bij Thera Coppens: 035- 54 22091 of bij Paula Bär-Giese 033 45 54
800.
Prentenboek voor kleutersEen jaar of vijftien geleden besloot ik een punt te zetten achter het schrijven van kinderboeken. Mijn kinderen werden groot en ik wilde me volledig wijden aan het werk voor volwassen lezers. Ik dacht niet dat ik ooit zou terugkeren naar de jeugdliteratuur. Maar toen kwam mijn nicht en vriendin Marian van Lieshoud terug uit de USA waar ze carrière maakte als illustratrice. Marian en ik zaten als kleine meisjes altijd samen te tekenen en verhaaltjes te verzinnen. Nog nooit maakten we samen een boek. Opeens was het moment aangebroken: Marians eerste kleinkind was op komst! Ik schreef in een sneltreinvaart het verhaal en Marian begon te tekenen en schilderen. Het boek is dan ook opgedragen aan de kleine Harper die in oktober in Amerika werd geboren en aan Cédric en Ronan, die stapelgek zijn op treinen en later allebei machinist willen worden.
Het prentenboek is verschenen en het heet: Was het fijn in de trein? (Uitgeverij UMCO ISBN 978 90 8669 0350). Een boek over Klein Konijn die voor het eerst helemaal alleen met de trein naar de grote stad mag. Tijdens zijn reis ontdekt hij dat er is iets is, dat boven alle heerlijke taarten, voetbalschoenen, warme wollen dassen en mooie boeken uitstijgt.
Om 'Was het
fijn in de trein?' online te bestellen klikt u
hier.
|
|
|
De rode markiezin op Kasteel Gaasbeek Nog geen tien kilometer ten zuiden van de drukke hoofdstad Brussel ontvouwt zich het luie Pajottenland. Met zijn groene heuvels, lentebloesems en kleine boerderijen doet het denken aan de decors van de Vlaamse primitieven. Midden in deze heerlijkheid ligt het kasteel van Gaasbeek, vol met kunstschatten. Daar woonde ooit de legendarische ‘rode markiezin’. Lees over haar en bezoek het kasteel (klik). Een tweede verrassing bij Brussel biedt Museum David en Alice van Buren. Museum David en Alice van Buuren Nr 39 van Cachet het tijdschrift voor kunstliefhebbers, is dit keer gewijd aan België (juni-september 2007). Ik schreef daarin een artikel over ons weldadig bezoek aan Museum David en Alice van Buuren in Ukkel. Bent u deze zomer in Brussel? Neem dan de tram en beleef Door welke labyrinthen van gebeurtenissen we soms onverwachte schoonheid bereiken (klik). |
De aanval op Soestdijk door de Rijngraaf van SalmToen Tien vrouwen van Soestdijk in februari 2007 verscheen bleek het voor veel lezers totaal nieuwe feiten te bevatten.Het verhaal van de aanslag op Soestdijk door het patriottenleger van de Rijngraaf van Salm in 1787 – waarbij Christoffel Pullman sneuvelde - heb ik daarom in uitgebreide vorm beschreven in een artikel met heel veel plaatjes voor het maandblad Vorsten nr 4, 2007 (klik). Het wonderlijke is dat er van deze historische gebeurtenis duidelijke lijnen lopen naar de kleine Mlle de Beauharnais in Parijs. De realiteit is altijd merkwaardiger dan de fantasie van een auteur; hier stapt de hoofdpersoon van ‘Hortense de vergeten koningin van Holland’ over in mijn boekje over de ‘Tien vrouwen van Soestdijk.’
|
|
|
|
Terwijl stadhouder Willem III de pas verworven hofstede aan de dijk naar Soest liet verbouwen tot jachtslot, was de zeeheld Cornelis Tromp bezig zijn buitenplaats in het nabije ’s-Gravenland te laten verfraaien. De prins legde in het decoratieschema het accent op de jacht en liet de godin Diana op schoorsteenmantel en plafonds opduiken. De zee held koos voor zeestukken en scheepsportretten; hij gaf zelfs het dak van zijn huis de vorm van het dek van een schip. Over Paleis Soestdijk en de pas gerestaureerde Trompenburgh schreef ik een artikel in het Museumtijdschrift nr 2 2007 (klik). Beide lusthoven zijn inmiddels – in beperkte mate – opengesteld voor publiek. Zie voor de openingstijden van de Trompenburgh: www.rijksgebouwendienst.nl/www.rijksmuseum.nl
|
|
Eva Ment, Mevrouw
Coen Dit vrouwenportret in zijn 17de eeuwse met slangenhuid bespannen lijst, is een van de blikvangers in de VOC zaal van het Westfries museum in Hoorn. De dame in pronkgewaad is Eva Ment, de jonge vrouw van Jan Pietersz. Coen gouverneur generaal van Nederlands Indië. Uit haar kapsel steekt een prachtige gouden haarnaald, een sieraad dat door de juwelenhistoricus Klaas Martijn Akkerman tijdens onze juwelentochten uitgebreid is behandeld. Hoezeer Eva in het verre Batavia heeft geleden onder het wrede regime van haar beroemde echtgenoot kunt u lezen in een aflevering van Petite Histoire (klik).
|
|
Lezingen en concerten Hortense
Paula Bär-Giese speelt
en zingt de sterren uit de hemel met romances gecomponeerd door Hortense
de Beauharnais. We hebben een programma samengesteld met lezing, lichtbeelden,
zang- en muziek. Deze evenmenten voerden we al met succes uit voor verschillende
historische verenigingen en voor boekhandelaren zoals Comenius in Naarden, De
Kennemer boekhandel in Haarlem, boekhandel Van Rossum in Amsterdam, de Algemene
Boekhandel in Amersfoort, boekhandel De Kler in Wassenaar en boekhandel Den Boer
in Baarn. Andere boekhandelaren die het historische Hortense- programma in
2008/2009 ook graag
willen presenteren kunnen een avond reserveren bij
thera.coppens@worldonline.nl Stichting Schrijvers School Samenleving in
Amsterdam of de pr van Uitgeverij J.M. Meulenhoff in Amsterdam.
Queen Hortense de Beauharnais
- Album Artistique de la Reine Hortense (Koninklijk Huisarchief Den Haag)
Les jeunes rêves d'amour
Paula Bär-Giese soprano & pianist
La Reine Hortense project (La Reine d'Hollande 1806-1810)
Recording: Kunstzaal Palace 't Loo, Apeldoorn - The Netherlands
Meer lezen over mijn boek? In De Volkskrant verscheen een eerste interview door Wim Wirtz (u kunt dat op internet terugvinden, zowel via de site van de Volkskrant als via google) gevolgd door een hele reeks radio- en TV interviews zoals in het onvolprezen geschiedenisprogramma van de VPRO radio met de mooie titel O.V.T. (zondagmorgen 29-10-2006). Lees ook het artikel over Hortense dat ik in het oktobernummer van Nouveau 2006 publiceerde (klik) en het verhaal uit Cachet (klik).
Sinds Hortense de Beauharnais in ballingschap aan de Bodensee woonde, trok ze elk najaar over de Alpen naar Rome waar leden van de familie Bonaparte hun toevlucht hadden gezocht. In 1831 vormde de eerste uitvoering van Vincenzo Bellini’s lyrische opera Norma in Milaan voor een sensatie. De beroemde aria Casta Diva vormt het hoogtepunt van het Belcanto zingen, dat in de 19de eeuw populair bleef.
Paula Bär-Giese sluit elk Hortense –concert af met dit schitterende Italiaanse lied, waarbij ze zichzelf op een broadwood tafelpiano uit 1822 begeleidt. Wie er nog eens kippenvel van wil krijgen kan het opnieuw beluisteren.
|
Ik heb de Italiaanse tekst voor u laten vertalen:
Kuise Godin, moge jij een zilveren licht
Temper o Godin,
|
Koningin Victoria en Hortense hadden een belangrijke eigenschap gemeen: de twee vorstinnen tekenden en schilderden hun leven lang. Hun zelfportretten tonen de overeenkomsten en verschillen: Hortense op ca 14-jarige leeftijd in haar soepele empirejapon en Victoria als 13-jarig stijf Biedermeiermeisje.
|
|
|
links een zelfportret van Hortense, rechts een zelfportret in kleur van de 13-jarige koningin Victoria.
Elizabeth II The Queen (een film die u trouwens moet gaan zien!) heeft de schetsboeken van Victoria in haar bezit (klik hier om het artikel te lezen).
|
Ruim tien jaar geleden schreef ik de scenario’s voor de TV serie OUDE KLOOSTERGEBRUIKEN, die inmiddels vele malen door KRO/VRT werd uitgezonden. Deze 3 uur durende 9 delige serie is op 2 DVD’s verschenen die samen ca € 10 kosten (Bridge Pictures). Ze zijn in elke goede DVD zaak verkrijgbaar. Op aflevering 8 ziet u de schatten van de Sint Catharinakerk in Hoogstraten, die we voorjaar 2007 met onze gasten bezochten. In Seasons schreef ik een artikel over oude kloosterrecepten (klik).. Het verhaal is gebaseerd op afl. 2 van de DVD: De kloosterkeuken. Op de foto een schaal heerlijke, luchtige nonnenkusjes waarvan u het recept in het blad vindt. Van alle kloosterrecepten die ik in de loop der jaren verzamelde is de soep van Bartoleo Scappi uit de 16de eeuwse keuken van het Vaticaan nog steeds favoriet. Laatst verving ik de groentebouillon die als basis dient, eens door vleesbouillon. Niet meer geschikt voor de vastentijd in de abdij maar wel ontzettend lekker! (klik hier voor dit en andere kloosterrecepten). Overigens is mijn boek Óude kloosterkeukens en recepten - soms geurt de aarde naar de hemel – nog steeds niet herdrukt. Probeer het vooral antiquarisch te krijgen. |
|
|
|
Tracing your Netherlands ancestors In het verleden zijn duizenden Hollanders op volgeladen schepen naar Amerika gezeild in de hoop daar met hun gezinnen een beter bestaan op te bouwen. Ze stichtten er kleine nederzettingen als Breukelen (inmiddels verbasterd tot Brooklyn) Nieuw Amsterdam (thans New York) etc. De Hollanders werden in de loop der eeuwen echte Amerikanen maar hun familienamen bleven bestaan. Tal van Amerikanen die op zoek zijn naar hun Nederlandse voorouders kunnen daarbij worden geholpen door Odette Franssen. Ze is de onvolprezen webmaster van deze website en duikt graag in de archieven op zoek naar family roots. Voor het Britse televisieprogramma "Who do you think you are?" heeft zij vorig jaar onderzoek gedaan naar de Nederlandse voorouders van de hoofdpersoon. Klik op: www.netherlandsancestors.com geniet mee en zegt het voort aan uw vrienden en kennissen. |
Vlak voor Koninginnedag 2006 werd tijdens een persconferentie bekend gemaakt dat Paleis Soestdijk in het laatste kwart van 2006 voor een periode van drie jaar zal worden opengesteld voor het publiek. De minister verklaarde nadrukkelijk dat het paleis nu geen museum is. Inmiddels is bekend geworden dat het paleis nog tot eind 2010 open zal blijven. Maar wat er daarna met Soestdijk zal gebeuren is nog niet beslist.
Uniek gemeenschappelijk erfgoed
De zorgen over de toekomst van Paleis Soestdijk zijn dus nog niet voorbij. Integendeel: ze beginnen pas. De restauratie zal naar schatting € 80.000 000 gaan kosten. Welke instelling kan dit enorme bedrag opbrengen? Het paleis is een uniek stuk gemeenschappelijk erfgoed met een rijk verleden. Het was Lodewijk Napoleon koning van Holland die twee jonge bouwheren - Jan de Greef en Zeger Reijers - een beurs schonk, zodat ze in Parijs aan de Ecole Polytechniek van architect Durand de nieuwe empire stijl konden bestuderen. Bijna tien jaar later toen Napoleon was verslagen en Willem van Oranje Nassau werd ingehuldigd als de eerste koning der Nederlanden, werd het oude Soestdijk voormalig jachtslot van stadhouder Willem III door dezelfde architecten verbouwd tot een joyeus empire paleis, dat in ons hele land zijn weerga niet kent. Ze schiepen twee halfcirkelvormige zijvleugels met zuilengalerijen in de nieuw Griekse stijl, ze bouwden hoekpaviljoens en een elegante belvédère op het corps de logis vanwaar de Engelse landschapstuinen enerzijds, en de obelisk voor de Held van Waterloo anderzijds te zien zijn.
Wij moeten het unieke paleis met zijn stijlzuivere tuinen en bijgebouwen als eenheid behouden voor het hele Nederlandse volk. Geen tijdelijke openstelling voor nieuwsgierige landgenoten maar een permanent, volwassen museum van internationale allure. Om dat te bereiken hebben we het Comité Salve Soestdijk opgericht dat uw volle steun verdient.
Nu de rol van Soestdijk als vorstelijke residentie is uitgespeeld, ligt hier een unieke kans om Nederland te schenken wat er op museaal gebied ontbreekt: een Museum van de Negentiende Eeuw. In het tijdperk van de empire, uitvloeiend in Romantiek en Biedermeier heeft ons land beeldende kunst, muziek en literatuur met een heel eigen karakter voortgebracht. Daarin is ruimte voor grote gevoelens en verheven aandoeningen. De helden uit de vaderlandse historie mogen worden geëerd. Er ligt een schat aan mogelijkheden voor thematische tentoonstellingen. De Oranjes die Paleis Soestdijk bewoonden, figureren prachtig in het beeld dat van de negentiende eeuw zal herrijzen. Franse (Lodewijk Napoleon), Russische (Anna Pavlovna) en Nederlands-Duitse vorstelijke bewoners zorgen voor internationale allure.
Lees meer over het plan (klik) en stuur uw steunbetuiging naar: Salvesoestdijk@euronet.nl of per post naar Tromplaan 7a 3742 AA Baarn.
|
Koningin Emma bracht 35 zomers op haar paleis Soestdijk in Baarn door. Er is een schat aan verhalen over de frêle oude dame nagelaten. Emma was sociaal betrokken en deed wat een vrouw van hoge afkomst onder de gegeven omstandigheden maar kon doen voor haar misdeelde medemensen. Maar ze had ook een ragfijne passie, die op alle portretten naar voren komt: Emma hulde zich in de kostbaarste antieke kant.
In het boek Soest, Baarn en Eemnes dat in 2006 met veel succes werd verkocht en waarvan de opbrengst bestemd is voor het Hospice de Luwte in Soest/Baarn wijdde ik een hoofdstuk aan: Emma in Eemland, een sterke dame in teer kant. Het boek werd uitgegeven door Rotary Club Baarn-Soest en is inmiddels uitverkocht maar u kunt het artikel op deze site lezen (klik).
|
|
|
|
Het hele jaar door hebt u de kans om kastelen en landhuizen te bezoeken.
Sommige historische panden moeten ’s winters hun deuren voor publiek sluiten.
U kunt van bijna alle kastelen, landhuizen, buitenplaatsen en paleizen van
noord tot zuid en zelfs even over de grenzen van België en Duitsland op deze
website beschrijvingen en openingstijden vinden
(klik)
Vaak waren het de kasteelvrouwen die het huis zijn karakter gaven. Zij drukten
hun stempel op het interieur en lieten levensverhalen na die ons na eeuwen nog
met verbazing of compassie vervullen. In de portrettengallerij vinden we hun
portretten terug, het archief bewaart hun brieven. De inhoud is vaak
ontroerend en herkenbaar want op het gebied van de grote levensthema's -
liefde en dood - verschillen we niet van de kasteelvrouwen van weleer. Lees
het artikel over de kasteelvrouwen van weleer (klik).
|
Tijdens onze bezoek aan Huis van Loon zagen we najaar 2004 een paar zeldzaam mooie historische bedden. De geschiedenis van het bed heeft me altijd geboeid. Want alle hoogtepunten in het leven van een mens vinden in bed plaats: je wordt er geboren, je beleeft er je bruidsnacht, je baart er je kinderen en je sterft er. Bovendien brengen we eenderde van ons leven slapend in bed door. Getallenfreaks hebben uitgerekend dat dit in een gemiddeld mensenleven neerkomt op 200.000 uren. Ik word al moe als ik er aan denk: tweehonderdduizend keer wakker worden en opstaan!
 |
 |
 |
 |
Je zou verwachten dat het bed - dat zo'n prominente plek in ons bestaan inneemt - wel heel nadrukkelijk in het huis aanwezig is. Vreemd genoeg zetten wij het bed in een aparte kamer waarvan de deur voor bezoekers gesloten blijft. Maar tot enkele eeuwen geleden was het bed bij alle rangen en standen het belangrijkste meubel, dat rijk gestoffeerd in de mooie, verwarmde kamer of zaal pronkte. De vrouw ontving er haar visite, de man zijn zakenrelaties, de prins zijn secretaris, de koning zijn ambassadeurs. Het was de bedoeling dat de bezoekers onder de indruk kwamen van de rijk geplooide satijnen beddengordijnen of het vergulde snijwerk van de bedstijlen. In Nouveau november 2004 schreef ik er een artikel over. Hebt u het gemist? Dan kunt u nog alles lezen over Hemelse bedden als u hier klikt.
Denkt u dat u álles van Parijs al hebt gezien?
Afbeelding uit Musée de la vie Romantique met rechtsboven: Portret van George Sand.
Maak dan een zwerftocht langs de kleinere musea en ontdek nieuwe kunstvoorwerpen in andere wijken. Lees in het artikel dat ik in september in Nouveau publiceerde waar u ze kunt vinden. (klik hier)
|
|
Schrijfster Thera Coppens dwaalt langs kastelen en musea, door tuinen en kathedralen in binnen en buitenland en laat zich betoveren / bekoren door het meest curieuze en allermooiste.
Een tijd publiceerde ik een column waarin ik telkens een
onderwerp presenteerde dat me fascineert.
|
|
Op deze site vindt u een lijst van bijna alle door mij gepubliceerde boeken (klik). Mocht een titel in de boekhandel niet meer verkrijgbaar zijn meldt u dan bij de vele vriendelijke antiquaren in ons land of bel mij; ik weet meestal nog wel ergens een exemplaar te vinden. Tip: kijk op www.boekwinkeltjes.nl En natuurlijk kunt u terecht bij alle openbare bibliotheken. Tot ziens in het verleden!
Met vriendelijke groeten
|
.jpg)
