Op vrijdag 27 april namen we na een 5-daags
verblijf in Weimar afscheid van onze lezers/gasten. De reis is helemaal
volgens de plannen verlopen en ik zal er - als onze webmaster
Odette Franssen half mei is teruggekeerd van
vakantie – op deze website uitvoerig verslag van doen.
Hierbij alvast een foto die genomen werd voor
SchloszBelvedere,
vier kilometer ten zuiden van Weimar. In de voetsporen van groothertogin
Sophie dwaalden we door het slotpark dat zich in het lentelicht in zijn
transparante schoonheid voor ons uitstrekte. Op de Platz
der Gelehrtenin het groen wachtten
ons de marmeren portretbustes van Goethe, Schiller, Herder en
Wieland.
Op de laatste dag daalden we af in de
Fürstengruft, waar naast de vorstelijke telgen
uit het geslacht van Saksen Weimar Eisenach
(Huis Wettin), de kisten van twee dichtervorsten werden bijgezet: Goethe en
Schiller.
Met speciale toestemming van de
KlassikStiftung
Weimar mocht ik een boeket zijden rozen leggen op de kist van prinses
Sophie, die daar in 1897 een laatste rustplaats vond.
Het was voor mij een belangrijk moment: een
eerbetoon aan een Oranjeprinses die me meer dan vijf jaar intensief heeft
beziggehouden.
Bij terugkeer in Nederland hoorde ik van
uitgeverij Meulenhoff dat er een derde druk van
Sophie in Weimar. Een prinses van Oranje
in Duitsland wordt voorbereid.
Het enthousiasme van onze gasten leidt ertoe
dat meer mensen een Sophie-reis naar Weimar
willen maken. Bij voldoende belangstelling kan ik in de lente van
2013 de reis een keer herhalen. U kunt zich
(zonder verplichting) alvast aanmelden voor de gastenlijst (info@theracoppens.nl)
Lees de tekst op de achterkant van
het boek
in het
Nederlands of in het
Duits.
Biografieprijs 2012
In december hoorde ik dat Sophie in Weimar was genomineerd
voor de biografieprijs 2012. De uitslag werd op 23 april – toen ik met onze
lezersgasten juist in Hotel Elephant te Weimar
arriveerde - bekendgemaakt. Helaas was ik geen
winnaar maar de nominatie was al een hele eer. De prijs ging naar Eva Rovers
voor haar biografie over de kunstverzamelaarster Heleen
Kröller-Müller, waarmee ik haar hartelijk
gelukwens.
Reis naar Weimar van maandag 23 april
t/m vrijdag 27 april 2012
(volgeboekt).
In Weimar waar
Sophie van Saksen Weimar Eisenach (1824-1897) ruim een halve eeuw
resideerde, volgen we de sporen van deze Nederlandse prinses: van het
luisterrijke Stadtschlosz waar ze als 18-jarige haar intrek nam tot de
Fürstengruft waarin ze – dicht bij Goethe – op 72-jarige leeftijd haar laatste
rustplaats vond.
Zoals u van
ons gewend bent hebben we voor luxe historische locaties gekozen. We logeren
vier nachten in Hotel Elephant aan de Markt, het enige vijfsterrenhotel
van Weimar, waar veel beroemde kunstenaars u zijn voorgegaan.
De reis wordt
georganiseerd door het Historisch Toerisme Bureau in samenwerking met het
vertrouwde reis – en touringcarbedrijf Eemlandreizen in Hilversum. Schrijfster
Thera Coppens en haar medewerkster Marie-Louise Loomans zullen u de
hele reis begeleiden.
Weimar - reis in het kort:
Dag 1: We
vertrekken op maandag 23 april bij station Amersfoort. De gasten
kunnen ook opstappen bij het AC-restaurant te Zevenaar waar we koffie
drinken. Lunch in Restaurant Schloszgarten bij Schlosz Arolsen.
’s Avonds: 3-gangen welkomstdiner van Hotel Elephant.
Dag 2: Na het
ontbijtbuffet beginnen we dinsdag 24 april met een stadswandeling
waarbij Thera Coppens u locaties toont, die in het leven van Sophie een rol
speelden. Bezoek aan de Anna Amabibliothek en aan het Stadtschlosz.
Middag even buiten Weimar: Schlosz Belvedere. Vrije avond, u kunt
zelf een restaurant kiezen.
Dag 3: Op
woensdag 25 april wandeling door het Slotpark aan de Ilm met
Goethes Gartenhaus en het Römische Haus. Bezoek aan de
Hofgärtnerei van Franz Liszt.
’s Middags een
van de hoogtepunten: u krijgt een Sonderführung door Goethes
Wohnhaus.
20. 45 uur: in het Gewölbetheater wordt Faust I zur Zweit voor u
opgevoerd.
Dag 4: Op
donderdag 26 april gaan we naar Schlosz Tiefurt. Onderweg Sophies
Goethe Schillerarchief. ’s Middags een rondleiding door het
Sophienhaus gevolgd door ontvangst in de Russische kapel op het
Friedhof. In de Fürstengruft leggen we bloemen bij de laatste
rustplaats van prinses Sophie. Om 20.00 uur afscheidsdiner in Hotel
Elephant of Zum weissen Schwan.
Dag 5: Op
vrijdag 27 april vertrek naar de Wartburg bij Eisenach. Na
de rondleiding koffie in de Wapenzaal van Hotel auf der Wartburg.
Terugrit naar Nederland. We arriveren ca 18.30 in Zevenaar en om ca
19.30 uur bij station Amersfoort.
Omdat we deze lente vijf dagen met u op
reis gaan, vinden er geen historische voorjaarsdagtochten plaats. In
het najaar hoop ik u een nieuw programma van dagtochten aan te bieden. Als u
al op onze mailinglijst staat ontvangt u daarvan in augustus bericht. Wie nog
niet op onze (e-mailing) lijst staat kan zich met naam, volledig adres,
telefoonnummer en e-mailadres aanmelden bij:
info@theracoppens.nl
Alleen wie nog niet over een e-mail
beschikt kan de folder per post aanvragen bij het Historisch Toerisme Bureau
Tromplaan 7a 3742 AA te Baarn
Andersen in
Hotel Elephant
Alle kamers
van Hotel Elephant (ook bezocht door onze Boudewijn Buch) zijn genoemd naar
beroemde personen die er ooit verbleven. Wij logeerden in december de
Gropiuskamer.
In 1857
reserveerde Walther von Goethe in Hotel Elephant een kamer aan de Marktzijde
voor de verwende sprookjesschrijver H. C. Andersen, die uitgenodigd was om bij
de onthulling van het Goethe – Schillermonument op de Theaterplatz aanwezig te
zijn. Andersen schreef in zijn dagboek over dit bezoek aan Weimar.
Lees hier een fragment uit Hoofdstuk 18
dat u verplaatst naar een belangrijke dag in de historie van het Athen an
der Ilm.
Büch
Op zondag 11 december werd de reeks
lezingen vorig jaar afgerond in de OBA, de Openbare Bibliotheek aan het IJ te
Amsterdam bij Buchmania. Daarin verschenen Boudewijn Büch, Goethe en
Sophie – gestalten uit drie verschillende eeuwen - op één literaire lijn.
Boudewijn Büch, Goethe en
prinses Sophie.
Büch schreef in zijn boek De Goethe
industrie (Arbeiderspers, 2002) over de innige correspondentie tussen
Sophies echtgenoot en H. C. Andersen. Ik heb in mijn boek ook uit deze brieven
geciteerd. De sprookjesschijver, bedwelmd door de slanke en jeugdige gestalte
van Carl Alexander, begint zijn brieven altijd met Mein edler, theurer
Herzog! Büch voegde er aan toe (blz 206): ‘.. dat is allemaal mooi en
prachtig, maar een moderne en behoorlijke biografie over zijn echtgenote Sophie
van Saksen Weimar Eisenach ontbreekt nog steeds. En dat terwijl deze voorname
dame zo belangrijk voor de Goethe-industrie zou worden.’
Niet op de troon
Boudewijn Büch, die in het jaar van
verschijning van zijn boek plotseling overleed, heeft zich niet gerealiseerd
dat het hier een prinses van Oranje betrof. Het had maar heel weinig gescheeld
of dezelfde Sophie van Saksen Weimar Eisenach was als troonopvolgster van haar
oudere broer Willem III koningin van Nederland geworden. De geboorte van prinses
Wilhelmina in 1880 heeft dit echter voorkomen. Toen het prinsesje gedoopt werd
in de Haagse Wilhelmskerk kwamen Sophie en haar man uit Weimar over. Voor
prinses Sophie was het allemaal merkwaardig: in 1845 had ze de eerste steen
gelegd voor het gebouw dat was ontworpen als manege voor haar vader Koning
Willem II. Deze manege is later verbouwd tot protestantse kerk, die als
Willemskerk vereeuwigd werd op deze krijttekening van Otto Eerleman.
De
doop van prinses Wilhelmina in de Willemskerk. Rechts staan Georg Viktor van
Waldeck-Pyrmont, prinses Marie weduwe van prins Hendrik, koning Willem III,
groothertogin Sophie, groothertog Carl Alexander en de oude prins Frederik.
Foto: Koninklijke Verzamelingen, Den Haag.
Nobelprijswinnaar over Sophie
De Duitse schrijver Paul Heyse (foto
links), die in 1910 de Nobelprijs voor de literatuur zou krijgen, was
zozeer geraakt door de plotselinge dood van groothertogin Sophie op 23 maart
1897 dat hij in de Weimarische Zeitung van 24 april 1897 gedichten over
haar publiceerde. Hij verwoordde het verlies van een grote geest:
Doch schwand sie auch für immer
unserm Blick,
Bewegten Herzens preis' ich das Geschick,
Das in der Fürstentochter offenbart,
Hoheit mit reinstem Frauenwert gepaart,
Ein segensreich erhabnes
Menschenbild,
So klug wie gütig, so gerecht wie mild.
Lezingenagenda Thera Coppens
Lezingen/dagtochten agenda 2012:
Woensdag 9 mei: 12.30 uur Sophie in Weimar. Een prinses van Oranje in Duitsland met
powerpointpresentatie. Innerwheelclub Düren-Aachen Land (Duitstalig
alleen voor leden)
Zaterdag 7 juli:
Paleis Soestdijk Sophie van Saksen Weimar Euisenach prinses van Oranje en
haar jeugd op Soestdijk voor maandblad Vorsten (abonnedag)
Zaterdag 1 september:
Kasteel Heeswijk Sophie in Weimar. Een prinses van Oranje in Duitsland
met powerpointpresentatie (besloten gezelschap)
Donderdag 6 september: Belle
van Zuylen op Slot Zuylen en aansluitend: Spelevaren over de Vecht. Dagprogramma
voor de Historische kring Baerne
Woensdagavond 14 november:
Historisch Centrum Leeuwarden (HCL) voor de Stichting Nassau ù Friesland lezing
over Sophie in Weimar met powerpointpresentatie
2013:
Zaterdag 30 maart:
In Voorschoten lezing over Hortense der vergeten koningin van Holland
met powerpointpresentatie(alleen voor leden)
Tijdens de Sophie-programma’s zingt Paula
Bär-Giese o.m. een lied van Brahms op tekst van de dichter en schrijver
Paul Heyse, die ‘de nieuwe Goethe’ werd genoemd.
Foto: Rein Coppens
Op YouTube kunt u Paula ook beluisteren in
de beroemde aria Oh! Quante volte uit Bellini’s opera I Capuleti e i
Montecchi waarin Giulietta haar wanhopige liefde bezingt voor Romeo. Tijdens
het bruiloftsfeest van Sophie en Carl Alexander (1842) werd in het Hoftheater te
Weimar eveneens een aria uit deze opera voor het bruidspaar gezongen:
Paleis Kneuterdijk
Na een zorgvuldige restauratie is Paleis
Kneuterdijk, zetel van de Raad van State, weer een luisterrijke ambiance. Op de
eerste verdieping zag Sophie op 8 april 1824 het levenslicht. 51 kanonschoten
verkondigden de geboorte van een prinses, het eerste koningskind dat in de
hofstad werd geboren.
Foto: Rein Coppens
Het interieur van het paleis is met respect
voor de vormentaal van de empire gemoderniseerd. Wanden, vloerbedekking en
houtwerk werden in lichtgrijze tinten uitgevoerd. De oude ornamenten kregen de
kleur van platina wat voor een vorstelijke uitstraling zorgt; verleden en heden
zijn hier in een zeldzame harmonie verenigd..
Gothische Zaal
Tijdens de historische najaarsdagtochten
bezochten onze gasten ook de Gotische Zaal achter Paleis Kneuterdijk. Het leek
op een wandeling door mijn boek: in deze neogotische ruimte trouwde Sophie op
18-jarige leeftijd met Carl Alexander. Een olieverfschilderij toont het paar in
een lichtstraal die door de spitsboogvensters valt. De houten wandbekleding is
nu leeg maar ooit toonde Sophies vader hier trots zijn kunstverzameling. Werken
van Jan van Eyck, Memling, Rubens, Rembrandt en Murillo sierden de wanden. Maar
na de dood van koning Willem II in 1849 bleven zijn nabestaanden met torenhoge
schulden achter. Sophie en haar broers moesten wel besluiten de collectie te
laten veilen.
Sophie en de H.Drieëenheid
Sophie koesterde blijkbaar een speciale
liefde voor een werk van Rubens: De Heilige Drieënheid. Na de dood van haar
vader koning Willem II (1849) moesten zijn kinderen de kunstcollectie laten
veilen om de torenhoge schulden (4,5 miljoen!) af te betalen. De groothertogin
van Saksen Weimar Eisenach verwierf, behalve een verzameling tekeningen van
Leonardo da’ Vinci en topstukken van Hollandse Meesters uit de Gouden Eeuw ook
De H. Drieënheid van Peter Paul Rubens. Ze organiseerde een
overzichtstentoonstelling op het toen nog nieuwe Rathaus aan de Markt, die druk
werd bezocht.
Wie met ons mee naar Weimar reist zal dit
werk van Rubens in het Stadtschlosz kunnen bewonderen.
Goethe Museum
De reeks lezingen begon afgelopen jaar op
28 augustus j.l., de 262ste verjaardag van Goethe, in de tuin van het
Goethe Museum in Düsseldorf met mijn eerste Duitse lezing over de
Nederlandse Oranjeprinses en de grote Duitse dichter. Het Museum bevindt zich in
het charmante Schlosz Jägerhof dat is gelegen aan de oostzijde van de
hoftuin in het centrum van Düsseldorf (Jacobistrasze 2).
In het museum vinden bezoekers portretten
van Goethe en zijn familie, schilderijen en prenten van zijn Italiaanse reizen.
Het houten model van het Goethehaus aan het Frauenplan in Weimar geeft
een verhelderend beeld van de eigenaardige bouw van het huis. Vijftig jaar lang
waren de kamers gesloten en daalde het stof neer op manuscripten. Tot Sophie in
1885 de hele nalatenschap erfde. Ze kreeg de sleutel en betrad de verstilde
kamers, trok witte handschoenen aan en begon met het ordenen van de papieren die
ze in wasmanden naar het slot liet vervoeren. De maquette laat zien hoe de
kamertjes en trappen verbonden zijn. Je kijkt dwars door de muren heen in de
Junokamer waar een miniatuurkopie van de romeinse Juno-kop staat en aan de
achterkant zie je Goethes werkkamer, de bibliotheek en zijn slaapkamer met het
smalle sterfbed.
De presentatie van het nieuwe boek
Op vrijdagmorgen 27 mei 2011 stapte Cornelie, de achter –
achterkleindochter van Sophie van Saksen Weimar Eisenach in het vliegtuig
naar Schiphol, waar ik haar een uur later kon omhelzen. De spannendste
historische dag van het jaar was begonnen!
’s Middags reden we samen naar Museum
Paleis Het Loo, waar prinses Sophie als kind vaak bij haar koninklijke
grootouders logeerde. Nu ging ik met Sophies achter- achterkleindochter naar
Museum Paleis Het Loo om daar de verschijning van de biografie en de
overdracht van een antieke japon te vieren. De media waren al in de
Kunstzaal bijeen om de japon, die nog onder zwart tule verhuld op de paspop
stond, te filmen en fotograferen.
In tegenwoordigheid van
museummedewerkers, medewerkers van uitgeverij Meulenhoff en een klein
groepje goede vrienden hielden Johan ter Molen, de toenmalige directeur van
Het Loo en conservator Marieke Spliethoff ieder een toespraak.
Daarna was het mijn beurt om iets te
vertellen over de prachtige japon van groothertogin Sophie (1824-1897), die
Cornelie me in 2009 bij een bezoek in Duitsland schonk. Al die jaren vormde
de witsatijnen japon - waarvan de baleinen in het lijfje nog de
zweetdroppeltjes van een hofbal leken te dragen - een bron van inspiratie
voor me. Tijdens het schrijven van mijn biografie over Sophie was het of
haar fantoom versierd met strikken en linten over de rugleuning van de bank
lag uitgespreid. Maar nu wil ik dat anderen kunnen delen in het bekijken van
de historische japon van een uitzonderlijke vrouw.
Nadat Cornelie en ik de zwarte tule hadden
weggenomen kon iedereen hem bewonderen. (U kunt dit wellicht nog bekijken op
www.gelderlandTV.nl. Klik op uitzending gemist en kies het nieuws van 27
mei 2011). De conservator van de textielafdeling, Trudie Rosa de Carvalho,
vertelde waarom het kledingstuk - uit ca 1845 – zo’n welkome aanvulling op
de collectie vormt. De restauratie zal over een jaar klaar zijn.
Na afloop mochten
we nog even naar de Saksen - Weimar appartementen in het corps-de-logis
die niet voor publiek toegankelijk zijn. Cornelie vond er een portret van
haar betovergrootvader groothertog Carl Alexander en stelde vast dat hij
dezelfde Tränensäcke heeft als de andere leden van haar familie! In
de slaapkamer stond nog een reusachtige aankleedspiegel uit Indonesië waarin
Sophie zich ooit spiegelde. En in de badkamer stond haar badkuip, wastafel
en toilet van mooie beschilderd keramiek.
Na al die plechtigheden kon Cornelie zich
niet inhouden en kreeg haar gevoel voor humor de overhand. Ze stapte uit haar
zwarte pumps en ging eventjes in de Koninklijke badkuip van haar
betovergrootmoeder zitten!
Om 18.00 uur verzamelden vele gasten zich in het statige pand van uitgeverij
Meulenhoff op de Herengracht in Amsterdam om de presentatie vanSophie in
Weimar. Een prinses van Oranje in Duitsland mee te maken. Bijna 700
bladzijden dik, vele kleurenillustraties en ruim vier jaar werk. Het enige wat
ik nu nog wil is dat het veel wordt gelezen, dat Sophie een voorbeeld zal zijn
voor alle mensen die cultuur belangrijk vinden. Zij erfde – als vrouw in de
negentiende eeuw! – de gehele literaire nalatenschap van Johann Wolfgang von
Goethe, ze verzorgde de 143-delige complete uitgave van zijn werken en ze
bekostigde uit haar Oranjevermogen de bouw van het Goethe-Schiller archief op
een rots aan de Ilm in Weimar.
De feestelijke opening
van het Goethe-Schillerarchief in Weimar
door groothertogin Sophie van Saksen Weimar Eisenach
Op de achterzijde van
het boek staat een foto van
Sophie op ca 70 jarige leeftijd
Haar daadkracht en zorgvuldige handelwijze
brachten de nazaten van Friedrich von Schiller ertoe om de literaire
nalatenschap van de grote toneelschrijver en dichter ook aan Sophie toe te
vertrouwen. Velen volgden en het Goethe-Schiller-archief is nu een
wereldberoemde plek waar mensen uit de hele wereld onderzoek komen doen.
Na mijn dankwoorden gaf ik het eerste
exemplaar aan Sophies achter- achterkleindochter die het even beroemde als
onvertaalbare Chorus Mysticus uit Goethes Faust las:
Alles Vergängliche
Ist nur ein Gleichnis;
Das Unzulängliche,
Hier wird’s Ereignis;
Das Unbeschreibliche
Hier ist es getan;
Das Ewig-Weibliche
Zieht uns hinan
Daarna barstte het koor op een kleine cd
speler los waarop een geluidsbox het begaf, wat niet zo vreemd was. Velen namen
zich voor om de schitterende cd Schumann Scenen aus Goethes Faust
(1844-53) te kopen en thuis in zijn geheel rustig te beluisteren.
Publiciteit
De NRC plaatste Sophie op 28 mei op
de voorpagina. Op pagina 8 van de krant was het eerste aan haar gewijde artikel
te lezen, dat u kunt vinden op de
website van NRC Handelsblad(alleen voor abonnees).
In het juni nummer van Vorsten Royale
leest u een deel uit het laatste hoofdstuk van het boek met daarbij
een artikel dat ik over mijn speurtocht naar het leven van Sophie schreef voor
www.vorsten.nl.Via het blad maakt u deze maand kans op een van de 10
weggeefexemplaren.
De VPRO zond het radioprogramma O.V.T. uit
waarin Sophie in Weimar uitvoerig werd besproken. De conclusie van Hans
Renders was: ‘In één woord schitterend!’ Luister mee
http://player.omroep.nl/?aflID=12731868
Sindsdien duikt Sophie steeds weer in de media op.
Achter achterkleindochter van Sophie in
Baarn
Zaterdag 28 mei leidde ik Cornelie rond in onze woonplaats Baarn, waar
zoveel herinneringen liggen aan haar voorouders (lees het
artikel in de Baarnsche
Courant). We bezochten de Pauluskerk (14de eeuw) waar de
prinsenbank herinnert aan kroonprins Willem zijn gemalin Anna Pavlovna en
hun kinderen Willem, Alexander, Hendrik en Sophie die hier ’s zomers
kerkten.
Paleis Soestdijk konden we helaas niet in en het kostte me veel moeite om de
verbijsterde Cornelie uit te leggen dat het hele land al sinds 2005 in
onzekerheid verkeert over de toekomstige bestemming van het monument (zie onze actiegroep:
Salve Soestdijk).
Boek zoekt
vrouw
Het oudste boekenmuseum ter wereld ligt in
Den Haag aan de Prinsessegracht: Museum Meermanno, onze gasten welbekend. Door
de forse bezuinigingen waarmee alle culturele instellingen te maken krijgen,
werd Museum Meermanno in zijn voortbestaan bedreigd. Het museum moest dit jaar
een groot bedrag aan eigen inkomst verwerven. Dat is gelukt maar ook in 2012
heeft het museum onze financiële steun hard nodig.
De
actie Boek
zoekt vrouw
waarmee het museum de eigen inkomsten wist te vergroten wordt daarom in 2012
voortgezet.Lees hier over op
www.museummeermanno.nl
Musea in Griekenland
De Nederlandse musea hebben het moeilijk
maar de Griekse musea staan aan nog veel grotere gevaren bloot. Door de
bezuinigingen op bewakingspersoneel is er al een deel van de wereldberoemde
collectie van het archeologisch museum in Olympia gestolen.
Met
des te meer respect volgen we het dappere
Herakleidon museum
in Athene. De kern van de collectie bestaat uit oorspronkelijke werken van de
Nederlandse graficus M.C. Escher. De wisseltentoonstellingen sluiten aan op zijn
befaamde werken en het museum zelf vormt een oase in de drukke wijk rond de
acropolis. Zo is er tot 18 maart een tentoonstelling met werken van Sol LeWitt.
Bent u van plan in de lente naar de Griekse hoofdstad te gaan? Breng dan ook een
bezoek aan het Herakleidon. U bent een ervaring rijker en de arme Grieken zien u
graag komen.
Sandra’s Captain’s dinner
Kunsthistorica (en vriendin) Sandra van
Berkum verrichtte velerlei diensten voor het Historisch Toerisme Bureau. Ze
heeft al een hele reeks publicaties op haar naam staat zoals het lijvige
boekwerk over de SS Rotterdam, het stoomschip dat met een fraaie kunstcollectie
aan boord jarenlang over de oceaan heen en weer voer tussen Rotterdam en Ne
York. In het nieuwe boek Captain’s Dinner neemt ze de lezer mee naar de
laatste trans-Atlantische periode van de Holland-Amerika Lijn, die duurde van
1946 tot 1971. De Holland-Amerika Lijn stond bekend om haar service en het
voortreffelijke eten. Veel oud-passagiers roemen tot op de dag van vandaag de
feestelijke buffetten met spectaculaire ijssculpturen, de ontbijtjes met
ontelbare eigerechten, de warme meergangenlunch en de uitgebreide diners.
Schrijver Jan de Hartog
met zijn vrouw Marjorie en hun kinderen tijdens een feestmaal op het schip
(1968)
Achter al die maaltijden bleek een geheel
eigen wereld schuil te gaan. Sandra van Berkum en Tal Maes interviewden
oud-medewerkers en oud-passagiers om een beeld te krijgen van het culinaire
reilen en zeilen aan boord. Herinneringen en ervaringen werden gedeeld, evenals
foto’s en honderden oude menukaarten. De gerechten op de menukaarten dienden als
inspiratiebron bij het schrijven van meer dan 50 recepten, die nostalgische
verlangens oproepen naar het onbekommerde en luxueuze leventje aan boord van de
schepen van de Holland-Amerika Lijn.
Captain’s
Dinner. Koken met de Holland-Amerika Lijn
verschijnt bij Scriptum, Schiedam, 176 pagina’s, € 19,90, full colour,
ISBN 978 90 5594 816 1
Zoals Hortense
aan het begin van de negentiende eeuw de Franse en Nederlandse historie verbond,
zo zal de hoofdpersoon van mijn nieuwe boek Sophie in Weimar de
geschiedenis van Nederland en Duitsland in de tweede helft van negentiende eeuw
verbinden. Het is een periode waarin op Europees niveau alles tegelijk
plaatsvindt: oorlogen, sociale vernieuwingen, revoluties in de beeldende kunst
en muziek, technische ontwikkelingen en grote ontdekkingsreizen. Soms stuit ik
tijdens het documenteren bij toeval op historische figuren, die me ooit boeiden
zoals koningin Elisabeth van Roemenië. Ze maakte als dichteres onder de naam
Carmen Sylva furore. Onlangs kocht ik van haar een boekwerkje dat in 1884 in
Leipzig verscheen met zwanzig Landschaftlichen Radirungen naar E.
Doepler d.J.
Over de dichteres,
die als
oudere zus van Willem zu Wied (echtgenoot van prinses Marie der Nederlanden)
nauw verwant was aan het Huis Oranje Nassau, schreef ik ooit een stuk in het NRC
handelsblad, dat u nu in
bewerkte en uitgebreide versie kunt lezen.
De toekomst van Soestdijk
Sinds
we met ons Comité Salve Soestdijk
- dat in 2005 werd opgericht en vele honderden handtekeningen van
sympathisanten verzamelde - naar voren traden, is de toekomst van Soestdijk
onophoudelijk onderwerp van gesprek geweest. Ik hield u steeds van alle
ontwikkelingen op de hoogte: van het ontwerp van een ondergrondse museumvleugel
in de voortuin van het paleis, van onze plannen om er een museum voor de 19de
eeuw in te vestigen, van de mislukking van de bouw van een historisch museum in
Arnhem en het voorstel om het in Soestdijk onder te brengen.
Toen
tien hoogleraren dit laatste plan in de lente eveneens naar voren brachten leek
er weer hoop te gloren voor de toekomst van Soestdijk als museum. Ook de
Provinciale Staten van Utrecht voerden een warm pleidooi. Maar helaas: alle
pogingen om er een museum in te vestigen zijn mislukt. Toch zijn er nu hoopvolle
onderhandelingen gestart. Als ik meer mag zeggen hoort u er van!
Alexandre Dumas en Hortense
Mijn boek
Hortense de vergeten koningin van Holland haalde dit jaar een zesde druk
(dank aan de lezers!)
Naast haar
portretziet u hierboven een portret van de grote Franse schrijver
Alexandre Dumas (1802-1870), die er volgens zijn eigen woorden naar
verlangde zich; ‘.. aan de voeten van de afgezette majesteit te werpen om te
zien, wat er in een vrouw van een koningin overbleef.’
Hij ondernam de lange reis van Parijs naar de Bodensee om
Hortense in haar ballingsoord Slot Arenenberg een bezoek te brengen. Wandelend
door de wijngaard kwam hij de koningin van Holland onverwachts tegen: ‘Nooit
heeft een sterveling, die de ontvangstzaal van een koninklijk slot te Den Haag
betrad en de troon naderde, waarop zij in al haar macht en verhevenheid in de
glans van haar schoonheid gezeten was, een soortgelijke opwinding ervaren,’
schreef hij na die eerste ontmoeting.
Alexandre Dumas père, de beroemde auteur van o.m. De drie
Musketiers en De graaf van Monte Cristo, wordt herdacht omdat het in
2010 precies 140 jaar geleden is dat hij overleed. Er is een film over zijn
leven in de maak. Voor de hoofdrol koos men een blanke acteur, Gerard Dupardieu,
wat terecht de nodige protesten opleverde want Dumas was de kleinzoon van een
Haïtiaanse slaaf; een forse mulat met een dos zwart kroeshaar, die zichzelf een
nègre noemde.
Van hofdwerg tot tuinkabouter
In mijn boek
‘Anton Mor, hofschilder van Karel V’ staat dit fascinerende schilderij van de
hofdwerg van Granvelle, die naast de hond van de kardinaal is geplaatst. Zijn
volwassen gezicht met de ernstige uitdrukking vormt zo’n tragisch contrast met
zijn bespottelijke formaat, de kleding met het puntmutsje en het veel te grote
zwaard, dat je er treurig van wordt. In die tijd heb ik me verdiept in de
geschiedenis van de hofdwergen in de zestiende eeuw. Toen we onlangs een lezende
tuinkabouter cadeau kregen, moest ik opeens weer denken aan het artikel dat ik
lang geleden in het NRC schreef (klik).
Het onderwerp houdt me nog altijd bezig.
Rio de Janeiro
In januari 2010 lieten we dik besneeuwde velden en bossen achter
ons en landden mijn man –
www.wimhazeu.nl - en ik op de airport van Rio de Janeiro. Het was tien jaar
na onze eerste tocht door het mooie, hete, drukke, betoverende en luidruchtige
Brazilië. In dat jaar schreef ik er een artikel over (klik
en lees). Sindsdien reisden we om de twee jaar naar het tropische land en
elke keer was onze kleindochter Maíra met een schok gegroeid.
In de sloppenwijken van hun woonplaats Bélèm aan de monding van
de Amazone wordt het elk jaar gevaarlijker. En hoe vreemd het ook klinkt: in Rio
de Janeiro voelden we ons minder bedreigd. Ik had me voor twee weken losgemaakt
van hoofdstuk 16 van mijn nieuwe boek en Wim Hazeu liet zijn biografie over
Marten Toonder rusten om zich in Brazilië helemaal te wijden aan zijn kinderen
en kleindochter.
Het weelderige paleis van keizer Don Pedro II van Brazilië in
Petropolis
Maar biografen worden altijd door onderwerpen achterna gezeten.
We passeerden het huis waarin Stefan Zweig met zijn geliefde zelfmoord
pleegde, we bezochten de paleizen van keizer Don Pedro II waar prins
Hendrik ‘de Zeevaarder’ van Oranje op bezoek kwam en ook het paleis van ’s
keizers minnares. Dat laatste was meer dan romantisch: alle vensters zijn met
hartjes getooid en er loopt een geheime tunnel van het keizerlijk paleis naar
het hare.
De weinige bezoekers in het hete en vochtige paleis mochten
geplastificeerde fotokopieën lezen van de liefdesbrieven die keizer Don Perdro
II aan zijn geliefde schreef. Ze waren zo schunnig dat de bezoekers er stikkend
van het lachen uit voorlazen.
Brazilianen en Portugezen hebben de fantastische gewoonte om van
alle belangrijke bezoekers een bronzen beeld te maken, dat levensgroot tussen de
voorbijgangers staat of zit. Het nodigt uit om over het hoofd geaaid te worden,
op schoot te klimmen of naast te gaan zitten. Op het strand van Copacabana
passeerden we het bronzen standbeeld van de dichter en kinderboekenschrijver
Carlos Drumond de Andrade die Wim Hazeu uitnodigde voor een goed gesprek.
Waarom volgen we dit mooie voorbeeld niet op in Nederland? Hella Haasse in brons
op een bank in het Vondelpark, Lodewijk van Deijssel op de Brink in Baarn, Harry
Mulish voor hotel American op het Leidseplein en Belle van Zuylen op een zitje
voor haar woonhuis aan de Kromme Nieuwegracht in Utrecht? Het is de beste manier
om de interesse voor het literaire werk en de auteur warm te houden.
Beelden van schrijvers
Tijdens onze reizen ontdekken we vaak op de meest onverwachtse plekken
(in plantsoenen, op eilanden, stranden, pleinen, in bossen en op
terrassen) bronzen beelden van schrijvers. Op de
website van Wim Hazeu
kunt u hem bij een toenemende reeks schrijvers zien. Voordat u me schrijft:
'Waar zijn de schrijfsters?' vertel ik u dat ze uiterst schaars zijn.
Ik maakte ooit wel een foto van het mooie standbeeld van Madame de Sévigné in
Grignan maar toen stond Wim er net niet naast. Ik wist toen ook nog niet dat
we deze rubriek ooit zouden starten. Tips zijn welkom.
Anna Pavlovna in brons
Nadat
ik bovenstaand stukje had geschreven ontdekte ik met mijn webmaster tijdens een
wandeling door Den Haag in de Anna Pavlovnastraat onverwachts een bronzen beeld
van koningin Anna Pavlovna, gemoedelijk op een bankje op het plein! Een prachtig
voorbeeld voor andere steden die hun historische figuren onder de aandacht van
voorbijgangers willen brengen.
De
geest van Anna Pavlovna leeft voort in het interieur van haar Russisch
orthodoxe kapel in de Haagse Obrechtstraat. Op 4 oktober brachten we met
onze gasten een indrukwekkend bezoek aan de sacrale ruimte waar Vader Nikon ons
in Russisch-Frans verwelkomde. Probeer eens op een zondag een dienst in deze
kapel bij te wonen; het is een bijzondere ervaring om voor de ikonostase van
tsaar Alexander I te buigen
Yves Saint Laurent en Hortense
In november 2009 begon bij Christie’s in Parijs de veiling van de
kostbaarheden die de beroemde, vorig jaar overleden modeontwerper Yves Saint
Laurent in zijn Normandische kasteeltje verzamelde. Van de 1200 aangeboden
kavels werd in vier dagen tijd vrijwel alles verkocht. Topstuk bleek een
elegante set van twee stoelen uit 1812 gemaakt voor Hortense koningin van
Holland. Een Aziatische verzamelaar betaalde er 241.000 euro voor!
Dat Hortense een verfijnde smaak had bewijzen onder meer de
prachtige, gestoffeerde stoelen en fauteuils die in het pas gerestaureerde
Paleis op de Dam te zien zijn. De koningin had een zeer moderne smaak: in de
rugleuning van het linker stoeltje zijn al gotische motieven aangebracht, die
pas veel later uiterst populair zouden worden. Neogotische elementen zijn ook al
te zien in het ontwerp van een pendule waarin de portretjes zijn verwerkt van
Hortense, haar broer Eugène en haar moeder Joséphine de Beauharnais.
Is Hortense de Danseuse?
Tijdens de persconferentie op 19 juni vertelde directeur Ernst
Veen o.m. dat er ruim 2000 voorwerpen uit de Hermitage in Sint-Petersburg aan de
Hermitage Amsterdam in bruikleen zijn gegeven. Na afloop dromde een massa
persmensen het gebouw in. Ik rende bijna door de overweldigende ruimte om een
indruk te krijgen van de tentoonstelling. Want een half uur later moest ik voor
de camera van RTL Boulevard (zie: Uitzending Gemist vrijdag 19 juni 2009)
commentaar geven. Ondanks mijn hectische rondgang heb ik een tijd in verrukking
stil gestaan bij een aantal marmeren beelden van de Italiaanse beeldhouwer
Canova (1757-1830). Ik herkende de verzameling sculpturen die Joséphine de
Beauharnais bestelde voor haar Chateau Malmaison. Een daarvan is de Danseuse.
Het model lijkt sprekend op Joséphines dochter Hortense de Beauharnais,
de latere koningin van Holland, die een befaamde danseres was. Ze regisseerde
zelfs hofballetten in Parijs. Haar stiefvader Napoleon noemde haar notreTerpsichore, naar de Griekse muze van de danskunst.
Na de nederlaag van Napoleon en zijn verbanning naar Elba (1814)
kwam tsaar Alexander I in Malmaison op bezoek. Joséphine en haar dochter
Hortense verwelkomden hem als overwinnaar. Ze toonden hem de verbluffende
kunstverzameling die de keizerin in haar paleis bijeen had gebracht. Alexander I
was gecharmeerd van de beelden van Canova.
La Danseuse door Canova: Hortense?
Toen keizerin Joséphine tijdens zijn verblijf in Malmaison onverwachts aan een
keelontsteking overleed, erfden haar kinderen tot hun schrik enorme schulden.
Tsaar Alexander I schoot te hulp: hij bleek zo vriendelijk om de begeerde
marmeren beelden (en nog andere kunstvoorwerpen van Joséphine) van de erfgenamen
tegen een gunstig bedrag te kopen.
tsaar Alexander I in Malmaison
Hij liet ze naar de Hermitage
vervoeren, waar ze tot op de dag van vandaag te zien zijn..Hebben Canova’s
meesterwerken in 2009 de lange reis naar Hermitage Amsterdam gemaakt? Staan we
oog in oog met Hortense als Danseuse? Tot mijn verbazing las ik op het
tekstbordje ‘Anoniem naar het origineel van Antonio Canova, 1805’. De
catalogus van de tentoonstelling meldt hetzelfde. Volgens het boek ‘Canova’
door Marco Fabio Apolloni (1992) bestaat er echter maar éen
replica tarda (1818-1822) van de
Danzatrice
en dat bevindt zich in de National Gallery in Ottawa! Vergissen
de kunsthistorici van de Hermitage zich? Hebben we hier niet te maken met het
echte werk van Canova? Of bestaan er meerdere replica’s van Canova’s werk? Het
is hoe dan ook een prachtig beeld: let op de lichaamsvormen van de danseres
onder haar dunne, geplooide japon.
Dageraad van Oranje Nassau
Aan het begin van de Oranje Nassau dynastie staan
drie sterke historische figuren, mannen die moesten vechten met verstand en
wapens, mannen die streden tegen onrecht en voor de vrijheid, mannen die in de
kunst van de zestiende en zeventiende eeuw reflecteren als Oranjehelden of
bandieten. En achter deze drie mannen stonden niet drie maar veel meer vrouwen
van uiteenlopende nationaliteit, karakter en allooi.
Ze vormen samen een aangrijpend verhaal dat je als
auteur niet zou durven verzinnen. Maar de realiteit is nu eenmaal altijd gekker
dan de fantasie, dat heeft de historie al vaak bewezen.
Het eerste boek dat ik aan hen wijdde heette: De vier vrouwen van
Willem van Oranje, een paar jaarlater schreef ikMaurits
zoon
van de Zwijger
en na nog een aantal jaren van studie en schrijven volgde Frederik Hendrik en
Amalia van Solms. Deze drie boeken zijn nu in één paperbackband gebundeld
onder de titel Dageraad van Oranje Nassau 800 bladzijden dik! Het
verscheen op 6 april. Ik ben erg gelukkig met het omslag waarop Amalia van Solms
geschilderd door Gerard van Honthorst prijkt. Het zijn Amalia’s verre nazaten
die nu het koninklijk Oranjegezin vormen, het is dus een goede keuze van de
vormgeefster om juist dit portret te kiezen.
Het dikke, uitvoerig geïllustreerde boek met stambomen kost nu
slechts € 25 en werd uitgegeven door Meulenhoff. Het ligt dus bij
elke goede boekhandel maar u kunt het natuurlijk ook per internet bestellen (ik
ontdekte kort geleden
www.boek.nl deze rekent zelfs geen verzendkosten).
De biografie van Paleis Soestdijk
In het mei nr 2009 van het blad Vorsten kon u een artikel lezen over
de biografie van een paleis. Daarin heb ik een interview opgenomen met de
directeur van Paleis Soestdijk Jan Altenburg. Hij vertelde me zo
openhartig mogelijk over de toekomst van Paleis Soestdijk.
Zijn belangrijkste
uitspraak was: ‘Het
kabinet heeft me wel laten weten wat het niet mag worden: geen museum’
De Dorische zuilengalerij van de
noordelijke vleugel
Mijn boek Tien vrouwen van Soestdijk is
gebaseerd op een kort artikel met dezelfde titel
(klik
hier).
Bij elke bewoonster van Soestdijk – van Catharina Hooft tot prinses
Juliana - zijn een of meer kleurenportretten opgenomen. Stambomen en een
aanvullend artikel door Paul Rem,
conservator van Het Loo, maken dat elke toekomstige bezoeker van Paleis
Soestdijk zich thuis alvast kan inlezen. Wat in sommige lege zalen niet meer te
zien is, vult de verbeelding in; de schimmen van prinsessen en koninginnen gaan
u voor door het paleis (Uitgeverij UMCO € 9,90).
Na een bezoek aan Chateau de Malmaison
in de winterse tuinen. Foto: Wim
Hazeu
Van
Pompeji naar Malmaison
Eind vorig jaar reisde ik naar Chateau de Malmaison bij Parijs om
de tentoonstelling De Pompéià Malmaison (inmiddels
afgelopen)over de archeologische verzameling van keizerin
Joséphine te zien.
Voor het eerst kan men daar de kostbaarheden bewonderen die uit de as van de
Vesuvius werden opgedolven om in het buitenverblijf van Joséphine te pronken.
De keizerin stelde een conservator aan om haar collectie te
beheren, te catalogiseren en illustreren. Haar interesse reikte van het oude
Egypte, het aardewerk van de oude Grieken tot de wapens en gebruiksvoorwerpen
van gladiatoren in Pompeji. De serie fresco’s, de bronzen olielampen en de
decors op de vazen maakten diepe indruk op me. Het artikel dat ik er over
schreef staat in nr. 1 2009 van het blad Vorsten Royale. U kunt het hier in
integrale vorm lezen (klik).
Hortenses graf kreeg eindelijk hortensia’s
U herinnert zich misschien hoe ik op deze webiste schreef dat ik na
afloop van mijn interview op Château Malmaison naar de kerk van Rueil wandelde,
om hortensia’s te leggen op haar marmeren grafmonument. La Reine de Hollande
is geknield afgebeeld met aan haar zijde een harp en een kroon, attributen van de vorstelijke componiste. Een stenen trapje, afgesloten door een ijzeren hek,
leidde naar de grafkelder waar zich de kist van Hortense moest bevinden. Het was
een teleurstelling voor me dat de bloemenwinkel op het kerkplein geen
hortensia’s verkocht. Ik kocht toen maar een armzalige azalea, die ik bij
Hortense heb neergezet.
Fotograaf Piet Vermuë
die mijn boek had gelezen werd door dit verhaal geraakt en beloofde me dat hij
Hortense de juiste bloemen zou gaan brengen. Hij vertrok met zijn vriend naar
Rueil, kocht enkele hortensia’s en legde ze namens hen en mij op het
grafmonument van de koningin. Bovendien klommen ze ongezien over het ijzeren
hekje en daalden af in de grafkelder om Hortenses tombe te fotograferen. Het
gebeurde allemaal uit liefde en respect en daarom laat ik u graag de foto’s zien
die Piet Vermuë me toezond - met heel veel dank voor dit gevoelige gebaar.
Het grafmonument van Hortense,
eindelijk geëerd met hortensia’s. Foto’s: Piet
Vermuë)
Boeken digitaal bestellen
Als u een nieuw boek wilt bestellen, de titel en auteur weet maar geen tijd hebt
om te winkelen, dan is de digitale aankoop natuurlijk een prachtige uitkomst!
U kunt mijn boeken (‘Hortense de
vergeten koningin van Holland’ beleeft in 2008 een 6de druk) heel
eenvoudig
via internet bestellen. De populairste is
waarschijnlijk
www.bol.com
die tegen een zeer gering posttarief de boeken bliksemsnel per post bezorgt,of
klik hier.
Voor het kinderprentenboek ‘Was
het fijn in de trein’
kunt u ook even naar beneden scrollen, dan komt u informatie over het boek tegen
en hoe u het per internet rechtstreeks bij Uitgeverij UMCO kunt bestellen.
Lodewijk
Napoleon
de Hollandse jaren
Een reis door het leven van onze eerste koning
Documentairemaakster
en schrijfster
Karina Meeuwse
ging op zoek naar de Hollandse jaren van de jongere broer van keizer Napoleon,
die vier jaar op de troon van Holland zetelde. De TV serie werd deze zomer o.m.
door Teleac en een aantal gewestelijke omroepen uitgezonden.
Er is ook een
uitvoerig geïllustreerd boek van verschenen.
Naast Geert Mak, Paul Rem, Frans Grijzenhout, Martin Bril
e.a. had ik de eer aan dit boek en de TV serie mee te
werken.
Karakter Uitgevers ISBN 978 90 6112 836 6 € 22,95
inclusief dvd met 3 x 20 minuten documentaire.
Tijdens de opname van de documentaire over Lodewijk Napoleon
dwaalde ik met acteur Beppe Costa door Paviljoen Welgelegen in Haarlem
Haga Slott
Twee kilometer ten noorden van Stockholm ligt het elegante
Haga Slott, gebouwd tussen 1804 en 1804
voor koning Gustav IV Adolf. Diens zoon was nog een tijdje verloofd met prinses
Marianne der Nederlanden.
De huidige koning van Zweden en zijn zusters werden hier geboren.
Maar toen de familie in 1966 naar de hoofdstad verhuisde, kwam Haga Slott in het
bezit
van de Zweedse regering. Het werd
verbouwd en momenteel is er een luxe hotel in gevestigd. Op de website van Haga
Slott lezen we: Paar een weekend in een mooie en historische kastelen milieu
samen met dierbaren
Dat heb je nu eenmaal met vertaalcomputers maar de betekenis is
duidelijk: het voormalige paleis van de Zweedse koningen is een luxe hotel en conferentie oord geworden. De zalen
zijn
van de modernste apparatuur
voorzien, er zijn 63 hotelkamers en 136 bedden, restaurants en fitness ruimten.
In
een kort stukje op de voorpagina van onze dorpskrant de Baarnsche Courant
las ik dat de directeur van Paleis Soestdijk, die nog steeds zoekt naar een
goede bestemming voor het monumentale bouwwerk, Haga Slott een mooi voorbeeld
vindt voor Soestdijk. Ik heb er in deze krant een reactie op geschreven. Daarna
kreeg ik een uitnodiging voor een gesprek, dat plezierig en informatief is
verlopen.
Onder mijn artikel uit de Baarnsche Courant plaatste ik een samenvatting van recente publicaties van VROM, die
u zelf in uitgebreide vorm op internet kunt lezen (klik).
In het blad Vorsten verschijnt in het april/mei nummer 2009 een artikel met het
interview met Jan Altenburg. Ik zal het t.z.t. integraal op deze website zetten.
Bloody Mary in Gouda
Tijdens onze historische dagtochten naar Gouda heb ik steeds opnieuw vol
bewondering staan kijken naar de Goudse Glazen in de Sint Janskerk. Hoewel ik er
al menig artikel over publiceerde en er zelfs een aflevering van de serie
Oude Kloostergebruiken heb gefilmd, blijft deze schoonheid
overrompelen. Telkens zie je nieuwe details want de glazen bieden een rijkdom
aan historische en Bijbelse personen, aan dieren, bloemen, gebouwen,
vergezichten en teksten. Het mooiste en meest spectaculaire is voor mij het
Koningsglas, geschonken door koning Philips II Heer der Nederlanden en zijn
gemalin Koningin Mary Tudor van Engeland. Deze Engelse koningin is de historie
ingegaan als Bloody Mary door haar wrede vervolgingen van haar
protestantse onderdanen.
Over deze Mary, geportretteerd door Anton Mor van Dashorst uit Utrecht, heb ik
tijdens het schrijven van mijn boek ‘Anton Mor hofschilder van Karel V’ heel wat
onbekende feiten gevonden. Ik schreef er een artikel over dat gepubliceerd is in
nummer 6 van Tidinge
nr. 4 – oktober 2008, het tijdschrift van de Historische Vereniging die Goude (www.diegoude.nl)
Maar u kunt het ook
op deze site
lezen.
Moord op Willem van Oranje opnieuw
onderzocht
Met het volgende ANP nieuws werden we op 28 augustus
verrast:
‘Het
Nederlandse bedrijf DelftTech gaat de moord op prins Willem van Oranje met de
modernste technieken opnieuw onderzoeken.Het bedrijf hoopt dat de technische
reconstructie van de moord op 10 juli 1584 nieuwe informatie oplevert.
Het onderzoek begint met een driedimensionale laserscan
van de plaats van het delict, zodat exacte afmetingen van de ruimte beked zijn.
Vervolgens zal de politie een afgietsel maken van de kogel;gaten. Daarvoor zal
de glasplaat die de kogelgaten afschermt worden verwijderd. Er komt ook nog
ballistisch onderzoek naar de kogels en een onderzoek naar bloedsporen.
Balthasar Gerards staat tot nu toe bekend als de
moordenaar van prins Willem van Oranje, ook bekend als Willem de Zwijger. De
onderzoekers willen de moord op de prins tot in het kleinste detail
reconstrueren.
‘
Op het laatste portret van Willem van Oranje is het
litteken op zijn wang van de voorgaande,
mislukte aanslag door Jean Jaurégui, nog goed te zien
Foto: Rein Coppens
In een interview met de NOS radio kon de leider van het
onderzoek Willem van Spanje (ja, zo heet hij echt! ) het plan nader toelichten.
Toen ik daarop om commentaar werd gevraagd kon ik alleen maar zeggen dat ik elk
onderzoek naar historische gebeurtenissen toejuich: het verleden moet actueel
blijven!
Aan de feiten zal het onderzoek niets kunnen veranderen:
de dader Balthasar Gerards
is bekend, hij legde een volledige bekentenis af. Dat
prins Willem van Oranje het slachtoffer
was staat ook vast daarvoor is geen DNA onderzoek nodig;
zijn arts Peter Forestus heeft een uitvoerig verslag van het lijkonderzoek
geschreven. Bovendien waren er verschillende getuigen bij zoals de burgemeester
van Leeuwarden, die een ooggetuige verslag naliet. De twee vragen die eventueel
beantwoord kunnen worden door het onderzoek zijn voor mij: is het kogelgat in de
muur echt? Hoe heeft de trap, waarop Willem werd vermoord, vroeger gelopen? Op
deze vragen zijn door de mythevorming rond de moord en de locatie nu alleen maar
onlogische antwoorden te geven. Delft Tech zal daar hopelijk duidelijkheid in
brengen.
Glazenier Joep Nicolas ontwierp dit glas in de Oude kerk
van Delft
waarop recht Frederik Hendrik is afgebeeld. Foto: Rein Coppens
Doop in 1584
In het jaartal 1584 klinkt voor altijd de sinistere echo
van het pistoolschot waarmee Balthasar Gerards op de trap van het Prinsenhof in
Delft een einde maakte aan het leven van Willem van Oranje. Maar het was ook het
jaar waarin prins Frederik Hendrik ter wereld kwam, het laatste kind van de
vader des vaderlands. De prins was zo blij met deze zoon, dat hij voor één keer
weer eens een echt groot feest wilde geven. Daarmee haalde hij zich veel kritiek
op de hals van orthodoxe dominee. Lees
Een wild doopfeest.
Napoleon III
In 1808 werd in Parijs de derde en
laatste zoon geboren van koningin Hortense en koning Lodewijk van Holland. In
2008 werd daarom in het Napoleonmuseum Slot Arenenberg aan de Bodensee een
tentoonstelling aan hem gewijd. Ik ben er naartoe gereisd en het was voor mij
een ontroerend moment toen ik weer de treden afdaalde naar de hal van Slot
Arenenberg, waar Hortense twintig jaar in ballingschap verbleef. Toen ik mijn
boek ‘Hortense de vergeten koningin van Holland’ ging schrijven vond ik in elke
kamer haar adem, alsof ik werkelijk bij haar op visite kwam. Lees het artikel
dat ik in het septembernummer van het blad Vorsten schreef over dit bezoek aan Slot Arenenberg.
Napoleon
III de jongste zoon van Hortense en Lodewijk met zijn gemalin keizerin
Eugénie.
Keizerin Joséphine, Agnes Block en de
bekoring van de ananas
Joséphine de
Beauharnais, moeder van Hortense, werd als Marie Rose Joseph Tascher de la
Pagerie op Martinique geboren. Napoleon gaf haar de naam Josephine. De keizerin
was betoverd door het schilderij ‘Le
tombeau de Julie’
door haar tijdgenoot Frans van Dael (1764-1840). Ze kocht het aan voor haar
buitenverblijf Chateau de Malmaison. Tussen een weelde van zomerbloemen ligt bij
de koele grafsteen van een jong meisje de ananas, als een bizar juweel uit de
tropen. Voelde Joséphine zich wellicht verwant met de ananas, die op haar
geboorte eiland overvloedig bloeit?
In ons land was het Agnes Block, de
vriendin van Vondel, die onder de bekoring raakte van de ananas. Ze
ploeterde aan het eind van de Gouden Eeuw net zo lang in haar kas op de
Vijverhof aan de Vecht tot ze er in geslaagd was zelf een tropische ananas te
kweken. Lees mijn artikel over de ananas (klik).
Hortensia,
Hortense
Keizerin Joséphine de Beauarnais had in de empire al ‘groene vingers’. In
haar tuinen en kassen kweekte ze tropische gewassen. Haar eerste en enige
dochter vernoemde ze naar een tropische bloem, die toen nog zeldzaam was in
Europa: de hortensia. Hortense de Beauharnais (1783-1837) werd in 1806
koningin van Holland en moest haar moeder, die juist van keizer Napoleon was
gescheiden, eenzaam achterlaten in Frankrijk.
Joséphine schreef talloze brieven naar Huis ten Bosch en later het Koninklijk
Paleis op de Dam.
Ze liet zich portretteren in de symbolische tegenwoordigheid van haar geliefde
dochter: op het portret staat naast haar een vaas blauwe hortensia’s. De brief
in de hand van Joséphine verwijst naar hun correspondentie. Aan de andere kant
van het doek verwijst een borstbeeld naar Hortenses geliefde broer Eugène de
Beauharnais die toen als onderkoning van Italië in Turijn verbleef.
Marie-Antoinette
De grote tentoonstelling over Marie Antoinette in het Grand
Palais is afgelopen. Alle voorwerpen zijn teruggekeerd naar de plaats waar ze
thuishoren: in de salons van Versailles. Gaat u binnenkort
nog naar Parijs? Bezoek dan het paleis en
lees het artikel dat
ik over haar schreef.
Porseleinen Jatte-têton (letterlijk: tientenkom)
uit de melkerij van Marie Antoinette
Hortense in
Rijksmuseum
(afbeelding:
Hortense met haar vriendin Eglé Auguié ca 1802.
Het dubbelportret werd getekend
door Adèle Auguié (1784-1813)
De Franse schilder Anne-Louis Girodet de
Roucy-Trioson (1767-1824) maakte het intrigerende portret van Hortense, dat op
de voorkant van mijn boek staat. Maar het is niet het enige exemplaar. In Chateau de Malmaison
bevindt zich eveneens een portret van Hortense door Girodet. Elke expert moet
toegeven dat er geen kwaliteitsverschil is. We kunnen dan ook niet zeggen wat
het origineel en wat de replica is. Om het extra moeilijk te maken is er nog een
derdeexemplaar van het doek. Daarop draagt Hortense
een blauwe japon. Het portret van Girodet is nu weer te zien in nhet Rijksmsueum
te Amsterdam.
De historie van het portret is
dramatisch: Hortense was in 1813 zwak en melancholiek. Ze had haar
buitenechtelijke kind direct na de geheime bevalling in Zwitserland moeten
afstaan en ze treurde om het recente verlies van haar beste vriendin en hofdame
Adèle Auguié Mme de Broc die voor haar ogen in een waterval was gestort en
verdronken (1813). Op de achtergrond is in de schemering een waterval
geschilderd: zo wilde Hortense haar verbondenheid met haar overleden vriendin
voor altijd vastleggen.
Hortense zesde druk
Op 27 oktober 2006 werd Hortense de vergeten koningin van Holland
gepresenteerd. In november kwam de tweede druk uit en in januari 2007
volgde de derde druk. Op 1 maart hoorde ik van uitgeverij
Meulenhoff dat de derde druk bijna op was; de vierde druk lag in de winkel. Op
oudejaarsdag belde Meulenhoff om te zeggen dat in 2008 een vijfde druk
verschijnt! En nu in 2010 verscheen de zesde druk.
Een boek voor de vakantie; niet wegleggen maar achter elkaar
uitlezen. Het is mooi om mijn fascinatie voor Hortense de Beauharnais als
femme artiste, als koningin, als moeder en minnares met zoveel lezers te
delen.
Paleis Soestdijk ondergronds
De honderden gasten die we naar Soestdijk brachten vroegen zich na afloop van
deze historische dagtocht af wat de toekomst van het paleis zal zijn? Ik
herinner iedereen aan ons Comité Salve Soestdijk (klik)
dat zich inzet, om het paleis en de tuinen in de oorspronkelijke staat voor het
publiek toegankelijk te houden.
We ontvingen duizenden steunbetuigingen voor het plan om er een museum van de 19de eeuw van te maken. De beheerder van
Soestdijk wees dit plan van de hand omdat het
paleis met zijn kleine zalen, niet geschikt is voor een museum. Architect Henk
van Zeeland uit Soest is in het kader van de Dag van
de Architectuur onverwachts met een nieuw, veel beter plan gekomen. Hij ontwierp
een schitterend ondergronds museum in de voortuin van Soestdijk. We hopen
dat Rijksgebouwendienst dit plan serieus zal bekijken; het is het beste dat tot
nu toe genoemd is. Bovendien biedt het de mogelijkheid om Soestdijk via een
ondergrondse tunnel te verbinden met het Baarnse Bos aan de overzijde van de weg.
Het grondgebied van De Eult vormde in oorsprong een eenheid met de buitenplaats
aan de dijk naar Soest. U kunt hier alles over lezen in mijn boek Baarnse
lusthoven en hun bewoners (momenteel alleen antiquarisch verkrijgbaar).
Recent onderzoek toonde aan dat dit 18de eeuwse park uniek is voor
Europa en er worden miljoenen euro’s
besteed aan de toekomstige restauratie. Wat is er mooier dan de eenheid tussen
Soestdijk en het park met zijn waterkommen, berceau en sterrenbos na ruim twee
eeuwen te herstellen? Jan Altenburg, directeur van Paleis Soestdijk, heeft me
verzekerd dat die eenheid in elk geval bewaard zal blijven
Kaart van
De Eult aan de overzijde van Paleis Soestdijk in 1758
Tuin van Soestdijk
Als u de TV uitzending wilt zien waarin ik vertel
over de tuinen van Soestdijk, kunt hem op internet
http://www.eo.nl/blauwbloed van 21 april 2007 in het
archief
bekijken.
Marie Cornélie herdrukt
Marie
Cornélie dagboek van haar reis naar Sint Petersburg 1824-1825'
door Thera Coppens
(derde druk: € 29,95)
Uitgeverij
Meulenhoff 2de druk. Met heel veel kleurenfoto's van portretten,
handschriften, en locaties, stambomen, registers en kaarten.
Over de inhoud van het boek:
In 1824
hobbelt een kleine stoet reiskoetsen van het Koninklijk paleis te Brussel via de
Duitse vorstendommen door polen naar het hof van tsaar Alexander I te
Sint-Petersburg.
In de
koetsen zitten kroonprins Willem van Oranje (de latere koning Willem II) en
diens gemalin de Russische Tsarendochter Anna Pavlovna met hun gevolg.
Een der
hofdames is de jonge Marie Cornélie gravin van Wassenaer Obdam die, zonder dat
men het weet, een uitvoerig dagboek schrijft. Ze schetst daarin herbergen vol
wandluizen, wolven die de paarden bedreigen maar ook de rijke ontvangst aan het
hof te Weimar. In Sint-Petersburg, waar ze ruim tien maanden blijven, geeft
Cornélie een levendige beschrijving van het door protocollen beheerste hofleven,
haar ontmoetingen met vorsten, schrijvers, componisten, de pracht van de
Russisch-orthodoxe ceremoniën, het bittere lot van horigen en het lege, luxe
bestaan van hofdames die op roetsjbanen trachten het monotone leven in het
Winterpaleis te doorbreken.
Cornélies
dagboek bleek door graaf Alfred zu Solms Sonnenwalde op Kasteel weldam bewaard
te worden. Aafke Brunt, archivaris
van het Huisarchief Twickel, vertaalde ze uit het Frans en verrichtte
vooronderzoek.
Thera
Coppens schreef het levensverhaal van de puissant rijke Cornélie, dat zich
afspeelt in een grillig tijdperk: ze wordt geboren ten tijde van de Bataafse
republiek, groeit op onder Lodewijk napoleon, ziet keizer Napoleon over het
Voorhout schrijden en wordt tenslotte trouw onderdaan van koning Willem I en II
van Oranje.
Marie Cornélie,
waarin het dagboek van de avontuurlijke reis integraal is opgenomen, is een
meeslepend verhaal vol verbijsterende, wrede en vaak ontroerende momenten uit
het particuliere leven van de Romanovs, de Oranjes en de van Wassenaers (klik
hier).
Muziek van Marie Cornélie
Marie Cornélie hield tijdens haar
reis naar Sint Petersburg ook een Album Amicorum bij, waarin ze tal van
composities noteerde van bekende en onbekende componisten die ze onderweg
ontmoette. Paula Bär-Giese zingt
deze liederen en begeleidt zichzelf daarbij op de pianoforte (www.musicksmonument.nl).
In combinatie met de lezing en lichtbeelden van Thera Coppens is dit een avond-
of middagvullend programma dat al op veel historische locaties (o.m. Kasteel
Twickel, de Grote Kerk in Den Haag, Waalse kerk en de Schouwburg in Breda, NPB
kerk in Baarn en het Stadhuis in Naarden) veel succes oogstte.
U kunt concert en
lezing boeken bij Thera Coppens: 035- 54 22091 of bij Paula Bär-Giese 033 45 54
800.
Prentenboek voor kleuters
Een jaar of
vijftien geleden besloot ik een punt te zetten achter het schrijven van
kinderboeken. Mijn kinderen werden groot en ik wilde me volledig wijden aan
het werk voor volwassen lezers. Ik dacht niet dat ik ooit zou terugkeren
naar de jeugdliteratuur. Maar toen kwam mijn nicht en vriendin Marian van Lieshoud terug uit de
USA waar ze carrière maakte als illustratrice. Marian en ik zaten als kleine
meisjes altijd samen te tekenen en verhaaltjes te verzinnen. Nog nooit
maakten we samen een boek. Opeens was het moment aangebroken: Marians eerste
kleinkind was op komst! Ik schreef in een sneltreinvaart het verhaal en
Marian begon te tekenen en schilderen. Het boek is dan ook opgedragen aan de
kleine Harper die in oktober in Amerika werd geboren en aan Cédric en Ronan,
die stapelgek zijn op treinen en later allebei machinist willen worden.
Het prentenboek is
verschenen en het heet: Was het fijn in
de trein? (Uitgeverij UMCO ISBN 978 90 8669 0350). Een boek over
Klein Konijn die voor het eerst helemaal alleen met de trein naar de grote
stad mag. Tijdens zijn reis ontdekt hij dat er is iets is, dat boven alle
heerlijke taarten, voetbalschoenen, warme wollen dassen en mooie boeken
uitstijgt.
Om 'Was het
fijn in de trein?' online te bestellen klikt u
hier.
Tweede prentenboek!
En
inmiddels hebben we een tweede prentenboek gemaakt: Het spookt bij
Madame Rat!Dit boek speelt zich af aan de rand van een groot
bos waar een huisje staat. In dat huisje woont Madame Rat. Ze is een
vreemdelinge die iedereen de stuipen op het lijf jaagt door haar passie
voor muziek en het zingen van beroemde aria’s. Bovendien spookt het op
haar zolder! Als het stormt danst een witte schim voor haar zolderraampje
op en neer.
De
dieren verzinnen allerlei gemene streken om deze artistieke vreemdelinge
weg te jagen. Totdat Muis ze dapper tot de orde roept en samen met Klein
Konijn bibberend de zoldertrap op sluipt om het spook op te zoeken… Haar
ontdekking leidt ertoe dat de andere dieren door schaamte en spijt gekweld
gaan proberen het weer goed te maken met de arme Madame Rat. Ze richten
een groot feestmaal voor haar aan met de meest verrukkelijke
dierenrecepten (achterin bevindt zich een poster waarop je kunt zien hoe
je zelf Spaghetti a la rattenstaart, nooit-meer-pesten-pesto- of
Spokenvla kunt bereiden).
En zat
dat spook er nu wel of niet?
De levenservaring van
illustratrice en auteur leert, dat de verbeelding zich niet laat vangen:
dat is de grootste schat van kinderen en kunstenaars!
Cedric en Ronan Hazeu met
het nieuwe prentenboek over Madame Rat
De rode markiezin op Kasteel Gaasbeek
Nog geen tien kilometer ten zuiden van de drukke hoofdstad Brussel ontvouwt zich
het luie Pajottenland. Met zijn groene heuvels, lentebloesems en kleine
boerderijen doet het denken aan de decors van de Vlaamse primitieven. Midden in
deze heerlijkheid ligt het kasteel van Gaasbeek, vol met kunstschatten. Daar woonde ooit de legendarische
‘rode markiezin’.
Lees over haar en bezoek het kasteel (klik).
Een tweede verrassing bij Brussel biedt Museum David en Alice van Buren.
Museum David en Alice van Buuren
Nr 39 van
Cachet het tijdschrift voor kunstliefhebbers, is dit keer gewijd aan België
(juni-september 2007). Ik schreef daarin een artikel over ons weldadig bezoek
aan Museum David en Alice van Buuren
in Ukkel. Bent u deze zomer in Brussel? Neem dan de tram en beleef Door welke labyrinthen van gebeurtenissen we
soms onverwachte schoonheid bereiken (klik).
De aanval op Soestdijk door de Rijngraaf van Salm
Toen Tien vrouwen van Soestdijk in
februari 2007 verscheen bleek het voor veel lezers totaal nieuwe feiten te
bevatten.Het verhaal van de aanslag op Soestdijk door het patriottenleger van de
Rijngraaf van Salm in 1787 – waarbij Christoffel Pullman sneuvelde - heb ik
daarom in uitgebreide vorm beschreven in een artikel met heel veel plaatjes voor
het maandblad Vorsten nr 4, 2007 (klik).
Het
wonderlijke is dat er van deze historische gebeurtenis duidelijke lijnen lopen
naar de kleine Mlle de Beauharnais in Parijs. De realiteit is altijd
merkwaardiger dan de fantasie van een auteur; hier stapt de hoofdpersoon van
‘Hortense de vergeten koningin van Holland’ over in mijn boekje over de ‘Tien
vrouwen van Soestdijk.’
Soestdijk en de Trompenburgh
Terwijl
stadhouder Willem III de pas verworven hofstede aan de dijk naar Soest liet
verbouwen tot jachtslot, was de zeeheld Cornelis Tromp bezig zijn
buitenplaats in het nabije ’s-Gravenland te laten verfraaien. De prins legde
in het decoratieschema het accent op de jacht en liet de godin Diana op
schoorsteenmantel en plafonds opduiken. De zee held koos voor zeestukken en
scheepsportretten; hij gaf zelfs het dak van zijn huis de vorm van het dek
van een schip.
Over Paleis
Soestdijk en de pas gerestaureerde Trompenburgh schreef ik een artikel in
het Museumtijdschrift nr 2
2007 (klik). Beide
lusthoven zijn inmiddels – in beperkte mate – opengesteld voor publiek. Zie
voor de openingstijden van de Trompenburgh:
www.rijksgebouwendienst.nl/www.rijksmuseum.nl
Eva Ment, Mevrouw
Coen
Dit
vrouwenportret in zijn 17de eeuwse met slangenhuid bespannen
lijst, is een van de blikvangers in de VOC zaal van het Westfries museum in
Hoorn.
De dame in pronkgewaad is Eva
Ment, de jonge vrouw van Jan Pietersz. Coen gouverneur generaal van
Nederlands Indië.
Uit haar
kapsel steekt een prachtige gouden haarnaald, een sieraad dat door de
juwelenhistoricus Klaas Martijn Akkerman tijdens onze juwelentochten
uitgebreid is behandeld.
Hoezeer Eva in het verre Batavia heeft geleden
onder het wrede regime van haar beroemde echtgenoot kunt u lezen in een
aflevering van Petite Histoire (klik).
Lezingen en concerten Hortense
Paula Bär-Giese speelt
en zingt de sterren uit de hemel met romances gecomponeerd door Hortense
de Beauharnais. We hebben een programma samengesteld met lezing, lichtbeelden,
zang- en muziek. Deze evenmenten voerden we al met succes uit voor verschillende
historische verenigingen en voor boekhandelaren zoals Comenius in Naarden, De
Kennemer boekhandel in Haarlem, boekhandel Van Rossum in Amsterdam, de Algemene
Boekhandel in Amersfoort, boekhandel De Kler in Wassenaar en boekhandel Den Boer
in Baarn. Andere boekhandelaren die het historische Hortense- programma in
2008/2009 ook graag
willen presenteren kunnen een avond reserveren bij
thera.coppens@worldonline.nl Stichting Schrijvers School Samenleving in
Amsterdam of de pr van Uitgeverij J.M. Meulenhoff in Amsterdam.
Queen Hortense de Beauharnais
- Album Artistique de la Reine Hortense (Koninklijk Huisarchief Den Haag)
Les jeunes rêves d'amour
Paula Bär-Giese soprano & pianist
La Reine Hortense project (La Reine d'Hollande 1806-1810)
Recording: Kunstzaal Palace 't Loo, Apeldoorn - The Netherlands
Meer lezen over mijn
boek? In De Volkskrant verscheen een eerste interview door Wim Wirtz
(u kunt dat op internet terugvinden, zowel via de site van de Volkskrant als via
google) gevolgd dooreen hele reeks radio- en TV interviews zoals in
het onvolprezen geschiedenisprogramma van de VPRO radio met de mooie titel
O.V.T. (zondagmorgen 29-10-2006). Lees ook het artikel over Hortense dat ik
in het oktobernummer van Nouveau 2006 publiceerde
(klik) en het verhaal uit
Cachet (klik).
Casta Diva
Sinds Hortense de Beauharnais in ballingschap aan de Bodensee
woonde, trok ze elk najaar over de Alpen naar Rome waar leden van de familie
Bonaparte hun toevlucht hadden gezocht. In 1831 vormde de eerste uitvoering van
Vincenzo Bellini’s lyrische opera Norma in Milaan voor een sensatie. De
beroemde aria Casta Diva vormt het hoogtepunt van het Belcanto zingen,
dat in de 19de eeuw populair bleef.
Paula Bär-Giese sluit elk Hortense –concert af met dit
schitterende Italiaanse lied, waarbij ze zichzelf op een broadwood tafelpiano
uit 1822 begeleidt. Wie er nog eens kippenvel van wil krijgen kan het opnieuw
beluisteren.
Ik heb de Italiaanse tekst voor u laten vertalen:
Kuise Godin, moge jij een zilveren licht
over deze heilige oude planten verspreiden
Naar ons het mooie aangezicht richten,
zonder wolk en zonder sluier.
Temper o Godin,
temper de brandende harten!
Temper ook het onverschrokken vuur!
Verspreid over de aarde die vrede,
Die jij in de hemel laat heersen.
Tijd voor Victoria
Ongemerkt
vinden er verschuivingen in de tijd plaats: in 1819 toen Hortense de Beauharnais
La reine de Hollande in
ballingschap leefde en haar stiefvader keizer Napoleon op Sint Helena
wegkwijnde, werd in Engeland de latere koningin Victoria geboren. Een andere
historische gigant uit een ander historisch tijdperk, zo lijkt het. Maar zo is
het niet. De tijd speelt met ons, hakt eeuwen in tijdvakken en bedt stromingen
in. Geboorte en sterven tonen zich volstrekt onverschillig voor menselijke
maatstaven. Soms zijn er wel verbanden te leggen. Zo maakte koningin Victoria in
1855 een portrettekening van keizer Napoleon III van Frankrijk – de jongste zoon
van koningin Hortense en koning Lodewijk – toen deze Engelse koningin bij hem op
bezoek was in Parijs. Ze maakte ook een profielschets van keizerin Eugenie,
Hortenses schoondochter die la Reine de
Hollande nooit heeft gekend.
Portret keizer Napoleon III jongste zoon van Hortense door koningin Victoria
getekend in 1855
Koningin
Victoria en Hortense hadden een belangrijke eigenschap gemeen: de twee
vorstinnen tekenden en schilderden hun leven lang. Hun zelfportretten tonen de
overeenkomsten en verschillen: Hortense op ca 14-jarige leeftijd in haar soepele
empirejapon en Victoria als 13-jarig stijf Biedermeiermeisje.
links een zelfportret van Hortense, rechts een zelfportret in kleur van de
13-jarige koningin Victoria.
Elizabeth
II The Queen (een film die u
trouwens moet gaan zien!) heeft de schetsboeken van Victoria in haar bezit (klik
hier om het artikel te lezen).
DVD met Oude Kloostergebruiken
Ruim tien
jaar geleden schreef ik de scenario’s
voor de TV serie OUDE KLOOSTERGEBRUIKEN, die inmiddels vele malen door KRO/VRT
werd uitgezonden. Deze 3 uur durende 9 delige serie is op 2 DVD’s
verschenen die samen ca € 10 kosten (Bridge Pictures). Ze zijn in elke goede DVD
zaak verkrijgbaar. Op aflevering 8 ziet u de schatten van de Sint Catharinakerk
in Hoogstraten, die we voorjaar 2007 met onze gasten bezochten.
In
Seasons schreef ik een artikel over oude kloosterrecepten
(klik)..
Het verhaal is gebaseerd op afl. 2 van de DVD: De kloosterkeuken.
Op de foto een
schaal heerlijke, luchtige nonnenkusjes
waarvan u het recept in het blad vindt. Van alle kloosterrecepten die ik in de
loop der jaren verzamelde is de soep van Bartoleo Scappi uit de 16de
eeuwse keuken van het Vaticaan nog steeds favoriet. Laatst verving ik de
groentebouillon die als basis dient, eens door vleesbouillon. Niet meer geschikt
voor de vastentijd in de abdij maar wel ontzettend lekker! (klik
hier voor dit en andere kloosterrecepten). Overigens is mijn boek Óude kloosterkeukens en recepten -
soms geurt de aarde naar de hemel – nog steeds niet herdrukt. Probeer het vooral
antiquarisch te krijgen.
Tracing your Netherlands ancestors
In het
verleden zijn duizenden Hollanders op volgeladen schepen naar Amerika
gezeild in de hoop daar met hun gezinnen een beter bestaan op te bouwen. Ze
stichtten er kleine nederzettingen als Breukelen (inmiddels verbasterd tot
Brooklyn) Nieuw Amsterdam (thans New York) etc. De
Hollanders werden in de loop der eeuwen echte Amerikanen maar hun
familienamen bleven bestaan. Tal van Amerikanen die op zoek zijn naar hun
Nederlandse voorouders kunnen daarbij worden geholpen door Odette Franssen.
Ze is de onvolprezen webmaster van deze website en duikt graag in de
archieven op zoek naar family roots.
Voor het Britse televisieprogramma "Who do you think you are?" heeft zij
vorig jaar onderzoek gedaan naar de Nederlandse voorouders van de
hoofdpersoon.
Vlak voor Koninginnedag 2006 werd tijdens een persconferentie bekend gemaakt dat
Paleis Soestdijk in het laatste kwart van 2006 voor een periode van drie jaar
zal worden opengesteld voor het publiek. De minister verklaarde nadrukkelijk dat
het paleis nu geen museum is. Inmiddels is bekend geworden dat het paleis nog
tot eind 2010 open zal blijven. Maar wat er daarna met Soestdijk zal gebeuren
is nog niet beslist.
Uniek gemeenschappelijk erfgoed
De zorgen over de toekomst van Paleis Soestdijk zijn dus nog niet voorbij.
Integendeel: ze beginnen pas. De restauratie zal naar schatting € 80.000 000
gaan kosten. Welke instelling kan dit enorme bedrag opbrengen? Het paleis is een
uniek stuk gemeenschappelijk erfgoed met een rijk verleden. Het was Lodewijk
Napoleon koning van Holland die twee jonge bouwheren - Jan de Greef en Zeger
Reijers - een beurs schonk, zodat ze in Parijs aan de Ecole Polytechniek
van architect Durand de nieuwe empire stijl konden bestuderen. Bijna tien jaar
later toen Napoleon was verslagen en Willem van Oranje Nassau werd ingehuldigd
als de eerste koning der Nederlanden, werd het oude Soestdijk voormalig
jachtslot van stadhouder Willem III door dezelfde architecten verbouwd tot een
joyeus empire paleis, dat in ons hele land zijn weerga niet kent. Ze schiepen
twee halfcirkelvormige zijvleugels met zuilengalerijen in de nieuw Griekse
stijl, ze bouwden hoekpaviljoens en een elegante belvédère op het corps de logis
vanwaar de Engelse landschapstuinen enerzijds, en de obelisk voor de Held van
Waterloo anderzijds te zien zijn.
Wij
moeten het unieke paleis met zijn stijlzuivere tuinen en bijgebouwen als eenheid
behouden voor het hele Nederlandse volk. Geen tijdelijke openstelling voor
nieuwsgierige landgenoten maar een permanent, volwassen museum van
internationale allure. Om dat te bereiken hebben we het Comité Salve Soestdijk opgericht dat
uw volle steun verdient.
Museum
Nu de rol van Soestdijk als vorstelijke residentie is uitgespeeld, ligt hier een
unieke kans om Nederland te schenken wat er op museaal gebied ontbreekt: een
Museum van de Negentiende Eeuw. In het tijdperk van de empire, uitvloeiend in
Romantiek en Biedermeier heeft ons land beeldende kunst, muziek en literatuur
met een heel eigen karakter voortgebracht. Daarin is ruimte voor grote
gevoelens en verheven aandoeningen. De helden uit de vaderlandse historie mogen
worden geëerd. Er ligt een schat aan mogelijkheden voor thematische
tentoonstellingen. De Oranjes die Paleis Soestdijk bewoonden, figureren prachtig
in het beeld dat van de negentiende eeuw zal herrijzen. Franse (Lodewijk
Napoleon), Russische (Anna Pavlovna) en Nederlands-Duitse vorstelijke bewoners
zorgen voor internationale allure.
Lees meer over het plan (klik)
en stuur uw steunbetuiging naar:
Salvesoestdijk@euronet.nl of per post naar Tromplaan 7a 3742 AA Baarn.
Emma en Soestdijk
Koningin
Emma bracht 35 zomers op haar paleis Soestdijk in Baarn door. Er is een schat
aan verhalen over de frêle oude dame nagelaten. Emma was sociaal betrokken en
deed wat een vrouw van hoge afkomst onder de gegeven omstandigheden maar kon
doen voor haar misdeelde medemensen. Maar ze had ook een ragfijne passie, die op
alle portretten naar voren komt: Emma hulde zich in de kostbaarste antieke kant.
In het
boek Soest, Baarn en Eemnes dat in
2006 met veel succes werd verkocht en waarvan de opbrengst bestemd is voor het
Hospice de Luwte in Soest/Baarn wijdde ik een hoofdstuk aan: Emma in Eemland, een sterke dame in teer kant.
Het boek
werd uitgegeven door Rotary Club Baarn-Soest en is inmiddels uitverkocht maar u
kunt het artikel op deze site lezen (klik).
Kastelen en Kasteelvrouwen
Het hele jaar door hebt u de kans om kastelen en landhuizen te bezoeken.
Sommige historische panden moeten ’s winters hun deuren voor publiek sluiten.
U kunt van bijna alle kastelen, landhuizen, buitenplaatsen en paleizen van
noord tot zuid en zelfs even over de grenzen van België en Duitsland op deze
website beschrijvingen en openingstijden vinden
(klik)
Vaak waren het de kasteelvrouwen die het huis zijn karakter gaven. Zij drukten
hun stempel op het interieur en lieten levensverhalen na die ons na eeuwen nog
met verbazing of compassie vervullen. In de portrettengallerij vinden we hun
portretten terug, het archief bewaart hun brieven. De inhoud is vaak
ontroerend en herkenbaar want op het gebied van de grote levensthema's -
liefde en dood - verschillen we niet van de kasteelvrouwen van weleer. Lees
het artikel over de kasteelvrouwen van weleer (klik).
Hemelse bedden
Tijdens onze bezoek aan Huis
van Loon zagen we najaar 2004 een paar zeldzaam mooie historische bedden. De
geschiedenis van het bed heeft me altijd geboeid.
Want alle hoogtepunten in het leven van een mens vinden in bed plaats: je wordt
er geboren, je beleeft er je bruidsnacht, je baart er je kinderen en je sterft
er. Bovendien brengen we eenderde van ons leven slapend in bed door.
Getallenfreaks hebben uitgerekend dat dit in een gemiddeld mensenleven neerkomt
op 200.000 uren. Ik word al moe als ik er aan denk: tweehonderdduizend keer
wakker worden en opstaan!
Je zou verwachten dat het
bed - dat zo'n prominente plek in ons bestaan inneemt - wel heel nadrukkelijk in
het huis aanwezig is. Vreemd genoeg zetten wij het bed in een aparte kamer
waarvan de deur voor bezoekers gesloten blijft. Maar tot enkele eeuwen geleden
was het bed bij alle rangen en standen het belangrijkste meubel, dat rijk
gestoffeerd in de mooie, verwarmde kamer of zaal pronkte. De vrouw ontving er
haar visite, de man zijn zakenrelaties, de prins zijn secretaris, de koning zijn
ambassadeurs. Het was de bedoeling dat de bezoekers onder de indruk kwamen van
de rijk geplooide satijnen beddengordijnen of het vergulde snijwerk van de
bedstijlen. In Nouveau november 2004 schreef ik er een artikel over. Hebt u het
gemist? Dan kunt u nog alles lezen over
Hemelse bedden als u
hier klikt.
De kleine musea van Parijs
Denkt u
dat u álles van Parijs al hebt gezien?
Afbeelding uit Musée de la vie Romantique met rechtsboven: Portret van George Sand.
Maak
dan een zwerftocht langs de kleinere musea en ontdek nieuwe kunstvoorwerpen in
andere wijken. Lees in het artikel dat ik in september in Nouveau publiceerde
waar u ze kunt vinden. (klik
hier)
Betoverd
Schrijfster Thera Coppens dwaalt langs kastelen en musea, door
tuinen en kathedralen in binnen en buitenland en laat zich betoveren / bekoren
door het meest curieuze en allermooiste.
Een tijd publiceerde ik een column waarin ik telkens een
onderwerp presenteerde dat me fascineert.
Alle onderwerpen uit de rubriek Betoverdkunt u nalezen op deze website:
Op deze site vindt u een lijst van bijna alle door mij
gepubliceerde boeken (klik).
Mocht een titel in de boekhandel niet meer verkrijgbaar zijn meldt u
dan bij de vele vriendelijke antiquaren in ons land of bel mij; ik weet
meestal nog wel ergens een exemplaar te vinden.
Tip: kijk op
www.boekwinkeltjes.nl
En natuurlijk kunt u terecht bij alle openbare bibliotheken.
.jpg)
.jpg)
