Hortense 6^e druk * Alexandre Dumas * Extra dagtochten * Foto impressies*  Mesdag en Betzy * Hofdwerg en tuinkabouter * Op stap met oma! * Rio de Janeiro * Ijskelder * Yves Saint Laurent en Hortense * Het Loo: het dak op!  * Ithaka * Palazzo Biscari * Hortense Danseuse? * Tien vrouwen van Soestdijk * Beelden Juliana en Bernhard * Herdruk Dageraad * Biografie van een paleis * Van Pompeji naar Malmaison * Hortense kreeg hortensia’s  * boeken bestellen * Lodewijk Napoleon boek en dvd * Haga Slott * Bloody Mary in Gouda * Nieuw onderzoek moord op Willem van Oranje * doop 1584 *  Napoleon III 200 jaar * biografie Vondel * Hortense, Joséphine, Napoleon *   Hortense, hortensia * Marie Antoinette * Tuin van Soestdijk * Hortense in Rijksmuseum  * Soestdijk ondergronds * Hortense 6^e druk * Marie Cornélie* Prentenboek *  Madame Rat * LEZINGENAGENDA *  Kasteel Gaasbeek * Museum David en Alice van Buuren * De aanval op Soestdijk 1787 * Soestdijk en de Trompenburgh * Mevrouw Coen * Concerten Hortense * Casta Diva * Tijd voor Victoria * Oude Kloostergebruiken op DVD *  Tracing ancestors * Salve Soestdijk * Koningin Emma* Kasteelvrouwen *  Hemelse bedden * Musea van Parijs * Betoverd * Zoek een boek

deze website is bijgewerkt op 20 juni 2010

Goed nieuws!

Uitgeverij Meulenhoff berichtte me in mei dat de voorraad boeken weer op is: er komt een zesde druk van ‘Hortense de vergeten koningin van Holland’. Dank aan alle lezers en.. vertel het gerust verder! 

Alexandre Dumas en Hortense

Naast Hortense ziet u een portret van de grote Franse schrijver Alexandre Dumas (1802-1870), die er volgens zijn eigen woorden naar verlangde zich; ‘.. aan de voeten van de afgezette majesteit te werpen om te zien, wat er in een vrouw van een koningin overbleef.’

Hij ondernam de lange reis van Parijs naar de Bodensee om Hortense in haar ballingsoord Slot Arenenberg een bezoek te brengen. Wandelend door de wijngaard kwam hij de koningin van Holland onverwachts tegen: ‘Nooit heeft een sterveling, die de ontvangstzaal van een koninklijk slot te Den Haag betrad en de troon naderde, waarop zij in al haar macht en verhevenheid in de glans van haar schoonheid gezeten was, een soortgelijke opwinding ervaren,’ schreef hij na die eerste ontmoeting.

Alexandre Dumas père, de beroemde auteur van o.m. De drie Musketiers en De graaf van Monte Cristo, wordt herdacht omdat het in 2010 precies 140 jaar geleden is dat hij overleed. Er is een film over zijn leven in de maak. Voor de hoofdrol koos men een blanke acteur, Gerard Dupardieu, wat terecht de nodige protesten opleverde want Dumas was de kleinzoon van een Haïtiaanse slaaf; een forse mulat met een dos zwart kroeshaar, die zichzelf een nègre noemde.      

Extra dagtochten naar Kasteel van Marnix van Sint Aldegonde

Al onze gasten die we moesten teleurstellen omdat de dagtochten Naar het Kasteel van Marnix van Sint Aldegonde (klik) waren volgeboekt, hebben inmiddels bericht gehad: ze krijgen voorrang bij het reserveren van plaatsen op de extra tochten die plaatsvinden op:

dinsdag 31 augustus en donderdag 9 september 2010.

Ook alle andere belangstellenden kunnen vanaf juni op deze data intekenen. Vul het aanmeldingformulier in (klik) of neem alle gegevens over en reserveer per e-mail thera.coppens@worldonline.nl. 

Het Kasteel van Marnix van Sint Aldegonde   

Aan de oever van de Oude Schelde verheft zich een romantisch kasteel met ronde torens en torentjes. Een deel wordt bewoond door John II van Marnix van Sint Aldegonde 14^de graaf van Bornem en zijn echtgenote Amélie geboren d’Arschot Schoonhoven. Zij heeft een passie voor haar kasteel en zal ons persoonlijk rondleiden. .

Philips van Marnix heer van Sint Aldegonde (1539-1598) is de vermoedelijke dichter van een beroemd acrostichon: het Wilhelmus. Hij genoot al Europese literaire bekendheid toen hij bevriend raakte met Willem van Oranje. Zijn nazaten houden zijn naam hoog in ere en in het gelijknamige kasteel is een tentoonstellingszaal aan hem gewijd.   

Philips van Marnix Heer van Sint Aldegonde door Michiel Janszoon van Mierevelt.
Foto: Château de Marnix de Sainte Aldegonde

Gravin Amélie van Marnix van Sint Aldegonde neemt ons mee op een dwaaltocht door de rijk gemeubileerde salons, waar we kunstwerken van vermaarde meesters (Teniers, de school van Rubens, Rembrandt, Pieter Brueghel de Oude, Jan van Ravenstein e.a.) zullen ontdekken.

Klik hier als u het artikel wilt lezen dat ik over mijn bezoek aan Kasteel van Marnix van Sint Aldegonde schreef.

Bezoek aan paleis Soestdijk

In 2009 werd de reeks dagtochten naar paleis Soestdijk en de vorstelijke historie van Baarn afgesloten. U kunt deze dagtocht voorlopig alleen boeken voor een eigen groep van max 45 personen.  Lees meer over deze dagtocht. Stuur een mail naar thera.coppens@worldonline.nl om naar de mogelijkheden te informeren.

Nieuw boek

Sinds de verschijning van ‘Hortense de vergeten koningin’ werk ik aan een nieuw boek, dat ik dit najaar zal voltooien. Daarom worden er in het najaar geen nieuwe dagtochten georganiseerd. De herhalingen van de dagtochten en de lezingen gaan wel door. In de lente van 2011 gaan we weer samen op reis door het verleden.

Foto’s met dank aan o.a. Maran Olthoff en Ger Boonstra

Een aantal gasten stuurden foto’s met impressies van de afgelopen dagtochten: in het voetspoor van Martinus Nijhoff door Utrecht, de wortels van de empire in Amsterdam en de bezoeken aan het Scheldegebied met het kasteel van Marnix en het unieke paviljoen van Wailly.   

Hendrik Mesdag en Betzy Akersloot op Vlieland

In 1887 was de uit Groningen afkomstige bankierszoon Hendrik Willem Mesdag zesenvijftig jaar. Hij woonde met zijn vrouw, de schilderes Sina van Houten, in een nieuwe atelierwoning aan de Laan van Meerdervoort in Den Haag. Hij had als zeeschilder in binnen- en buitenland faam verworven.

De schilderes Betzy Berg was zevenendertig jaar. Ze kwam uit het plaatsje Aurskog in Noorwegen en was bezeten van de schoonheid van de woeste golven die in haar geboorteland stuksloegen op de rotsen. Na veel omzwervingen reisde ze naar Den Haag om Mesdag persoonlijk te ontmoeten. Ze slaagde erin om diens leerlinge te worden. Sientje van Houten sloot vriendschap met Betzy en schilderde datzelfde jaar haar portret, dat nog altijd links van de schouw in haar voormalige woonhuis Museum Tromp’s Huys op Vlieland hangt.

In dit museum wordt ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan (15 juni 1960-2010) een dubbeltentoonstelling aan de schilderes en haar leermeester gewijd. Er zijn ca vijfentwintig schilderijen van hen te zien en ook een aantal etsen en tekeningen. Van zaterdag 24 april t/m 20 november in Museum Tromp’s Huys Dorpsstraat Vlieland. In het Museumtijdschrift van april 2010 schreef ik een artikel over de tentoonstelling dat u kunt lezen als u hier klikt. 

Van hofdwerg tot tuinkabouter

In mijn boek ‘Anton Mor, hofschilder van Karel V’ staat dit fascinerende schilderij van de hofdwerg van Granvelle, die naast de hond van de kardinaal is geplaatst. Zijn volwassen gezicht met de ernstige uitdrukking vormt zo’n tragisch contrast met zijn bespottelijke formaat, de kleding met het puntmutsje en het veel te grote zwaard, dat je er treurig van wordt. In die tijd heb ik me verdiept in de geschiedenis van de hofdwergen in de zestiende eeuw. Toen we onlangs een lezende tuinkabouter cadeau kregen, moest ik opeens weer denken aan het artikel dat ik lang geleden in het NRC schreef (klik). Het onderwerp houdt me nog altijd bezig. 

Op stap met oma! Bent u van plan om deze zomer een kasteel te bezoeken met uw kleinkind? Kijk dan eens op de website www.opstapmetoma.nl. Als u zich registreert kunt u gebruik maken van verleidelijke aanbiedingen, zoals een wandeling door de prachtige kasteeltuinen van Arcen of een bezoek aan het voor kinderen zo spannende Slot Loevestein, het Zuiderzeemuseum, het Amsterdams Historisch museum, de stoomtrein Hoorn – Medemblik, concerten etc. Via de website kunt u een bon printen. Let op: de bon is alleen geldig als een oudere samen met een jongere van de aanbieding gebruik maken. U hoeft dus niet een ‘echte’ opa of oma te zijn, alleen het leeftijdsverschil is van belang.

Rio de Janeiro

In januari 2010 lieten we dik besneeuwde velden en bossen achter ons en landden mijn man – www.wimhazeu.nl - en ik op de airport van Rio de Janeiro. Het was tien jaar na onze eerste tocht door het mooie, hete, drukke, betoverende en luidruchtige Brazilië. In dat jaar schreef ik er een artikel over (klik en lees). Sindsdien reisden we om de twee jaar naar het tropische land en elke keer was onze kleindochter Maíra met een schok gegroeid.

In de sloppenwijken van hun woonplaats Bélèm aan de monding van de Amazone wordt het elk jaar gevaarlijker. En hoe vreemd het ook klinkt: in Rio de Janeiro voelden we ons minder bedreigd. Ik had me voor twee weken losgemaakt van hoofdstuk 16 van mijn nieuwe boek en Wim Hazeu liet zijn biografie over Marten Toonder rusten om zich in Brazilië helemaal te wijden aan zijn kinderen en kleindochter.

Het weelderige paleis van keizer Don Pedro II van Brazilië in Petropolis

Maar biografen worden altijd door onderwerpen achterna gezeten. We passeerden het huis waarin Stefan Zweig met zijn geliefde zelfmoord pleegde, we bezochten de paleizen van keizer Don Pedro II waar prins Hendrik ‘de Zeevaarder’ van Oranje op bezoek kwam en ook het paleis van ’s keizers minnares. Dat laatste was meer dan romantisch: alle vensters zijn met hartjes getooid en er loopt een geheime tunnel van het keizerlijk paleis naar het hare.

De weinige bezoekers in het hete en vochtige paleis mochten geplastificeerde fotokopieën lezen van de liefdesbrieven die keizer Don Perdro II aan zijn geliefde schreef. Ze waren zo schunnig dat de bezoekers er stikkend van het lachen uit voorlazen.  

Brazilianen en Portugezen hebben de fantastische gewoonte om van alle belangrijke bezoekers een bronzen beeld te maken, dat levensgroot tussen de voorbijgangers staat of zit. Het nodigt uit om over het hoofd geaaid te worden, op schoot te klimmen of naast te gaan zitten.  Op het strand van Copacabana passeerden we het bronzen standbeeld van de dichter en kinderboekenschrijver Carlos Drumond de Andrade die Wim Hazeu uitnodigde voor een goed gesprek. Waarom volgen we dit mooie voorbeeld niet op in Nederland? Hella Haasse in brons op een bank in het Vondelpark, Lodewijk van Deijssel op de Brink in Baarn, Harry Mulish voor hotel American op het Leidseplein en Belle van Zuylen op een zitje voor haar woonhuis aan de Kromme Nieuwegracht in Utrecht? Het is de beste manier om de interesse voor het literaire werk en de auteur warm te houden.

Ijskelder

Ook in 2010 zijn de tuinen van Paleis Soestdijk open voor alle bezoekers die daarvoor aan de kassa bij het entree een kaartje kopen. En de tuinen roepen in bevroren toestand om een mooie wandeling: loop om de grote grillige vijver (door Zocher ontworpen, 1816) heen. Vroeger hakten de knechten van de Koninklijke familie ’s winters brokken ijs uit de vijver en stortten ze door de vulopening in de 5 meter diepe ijskelder. Onder de grond kan het ijs wel twee jaar bewaard blijven. Zo kon er ver voor de uitvinding van de elektrische koelkast bij de Koninklijke familie ook ’s zomers ijs worden opgedist. Aan het einde van de vijver ziet u links de ijskelder liggen. Het is een aardige heuvel getooid met een theehuisje dat een rieten dak draagt. Vandaar hebt u een schitterend uitzicht over de vijver, het eiland en het witte Soestdijk. Ook het nabije Kasteel Groeneveld in Baarn heeft nog een goed bewaarde ijskelder.

Na de wandeling kunt u in de oranjerie iets warms drinken. Maar als u een rondleiding door het paleis wilt maken moet u op uw computer eerst tickets bestellen (www.paleissoesdtijk.nl)

Yves Saint Laurent en Hortense

In november 2009 begon bij Christie’s in Parijs de veiling van de kostbaarheden die de beroemde, vorig jaar overleden modeontwerper Yves Saint Laurent in zijn Normandische kasteeltje verzamelde. Van de 1200 aangeboden kavels werd in vier dagen tijd vrijwel alles verkocht. Topstuk bleek een elegante set van twee stoelen uit 1812 gemaakt voor Hortense koningin van Holland. Een Aziatische verzamelaar betaalde er 241.000 euro voor!

Dat Hortense een verfijnde smaak had bewijzen onder meer de prachtige, gestoffeerde stoelen en fauteuils die in het pas gerestaureerde Paleis op de Dam te zien zijn. De koningin had een zeer moderne smaak: in de rugleuning van het linker stoeltje zijn al gotische motieven aangebracht, die pas veel later uiterst populair zouden worden. Neogotische elementen zijn ook al te zien in het ontwerp van een pendule waarin de portretjes zijn verwerkt van Hortense, haar broer Eugène en haar moeder Joséphine de Beauharnais.

Aanwinst op Het Loo

Als u van plan bent om naar Paleis Het Loo te gaan, kunt u daar een verrukkelijke nieuwe aanwinst bewonderen, die voorlopig in de Audiëntiezaal is gehangen. Het schilderij werd in 1629 geschilderd door de hofschilder Gerard van Honthorst (1592-1656). De drie oudste kinderen van Frederik Hendrik en Amalia van Solms zijn blozend en gezond afgebeeld terwijl hun vader bij Den Bosch tegen de Spanjaarden streed en de overwinning behaalde. Behalve prins Willem, zijn zusjes Louise Henriëtte en Henriëtte Amalia is er een hoorn des overvloeds (vruchtbaarheidssymbool) te zien en een panter.

Het dak op!

Ithaka

 
 Als je de tocht aanvaardt naar Ithaka

Wens dan dat de weg lang mag zijn,

vol avonturen, vol ervaringen.

 Fragment uit het gedicht Ithaka door K.P. Kavafis in de vertaling van Hans Warren en Mario Molegraaf, Amsterdam 1984

Soms doe je er een leven lang over om een gedicht te begrijpen. Dat proces maakte Mignon Tierie door, reisjournaliste en hoofdredacteur van Nouveau. Haar naam staat op de eerste bladzijde van mijn boek ‘Hortense de vergeten koningin van Holland’, het is aan haar opgedragen.

Toen ze een jaar geleden overleed had ze het artikel over haar laatste reis niet meer kunnen schrijven. Ik heb dat verhaal gemaakt, voor haar, voor Ithaka, voor Kavafis. Het zal ook in het oktobernummer van Nouveau worden gepubliceerd maar hier leest u de integrale versie: Ithaka.

Op bezoek bij de prins van Biscari

Kavafis schreef ook: Wens dat de weg lang mag zijn,/ Dat er veel zomermorgens zullen komen/waarop je, met grote vreugde en genot/ zult binnenvaren in onbekende havens.

Met die regels in gedachten bezochten we in de lente Sicilië. Sicilië begrijpt me, het is ook een eiland. Sicilië zal altijd eiland zijn en ik ben het alleen als ik schrijf. Met Die Italienische Reise van Goethe in de hand dwaalde ik o.m. door het amfitheater van Taormina ( ‘..het ontzagwekkende werk van natuur en kunst’, Goethe ) en Catania. In die laatste oude stad verheugde ik me op een bezoek aan het Palazzo Biscari dat tussen 1707 en 1763 werd gebouwd en beroemd is om zijn weelderige, gebeeldhouwde deur- en vensterlijsten. Maar het belangrijkste was dat Goethe een bezoek aan prins Vicenzo Biscari bracht en dat deze hem bij wijze van hoge uitzondering zijn muntencollectie toonde.

Ik was dan ook bitter teleurgesteld toen het paleis niet voor bezoekers toegankelijk bleek te zijn. Het was deels bewoond en zou – volgens onze reisgids - deels in gebruik zijn bij de gemeente. Na enige moeite vond ik echter de deurbel van de huidige prins Biscari en toen we deze aimabele man eenmaal de hand hadden geschud (‘.. sono escritore Ollandese’) bleek hij zo vriendelijk om ons binnen te laten. Hij leidde ons zelfs persoonlijk rond door de sleetse pracht van een paleis, dat ooit 600 vertrekken telde inclusief een sprookjesachtige balzaal. Ik was het meest onder de indruk van de koele badkamer met fresco’s. De prins poseerde voor het portret van zijn befaamde voorvader. Terwijl hij zijn planten op het terras water gaf, kregen we de kans om het beroemde rococo beeldhouwwerk van de deurlijsten van heel nabij te bewonderen

Is Hortense de Danseuse?

 La Danseuse door Canova: Hortense?

Tijdens de persconferentie op 19 juni vertelde directeur Ernst Veen o.m. dat er ruim 2000 voorwerpen uit de Hermitage in Sint-Petersburg aan de Hermitage Amsterdam in bruikleen zijn gegeven. Na afloop dromde een massa persmensen het gebouw in. Ik rende bijna door de overweldigende ruimte om een indruk te krijgen van de tentoonstelling. Want een half uur later moest ik voor de camera van RTL Boulevard (zie: Uitzending Gemist vrijdag 19 juni 2009) commentaar geven. Ondanks mijn hectische rondgang heb ik een tijd in verrukking stil gestaan bij een aantal marmeren beelden van de Italiaanse beeldhouwer Canova (1757-1830). Ik herkende de verzameling sculpturen die Joséphine de Beauharnais bestelde voor haar Chateau Malmaison. Een daarvan is de Danseuse. Het model lijkt sprekend op Joséphines dochter Hortense de Beauharnais, de latere koningin van Holland, die een befaamde danseres was. Ze regisseerde zelfs hofballetten in Parijs. Haar stiefvader Napoleon noemde haar notre Terpsichore, naar de Griekse muze van de danskunst.

tsaar Alexander I in Malmaison

Na de nederlaag van Napoleon en zijn verbanning naar Elba (1814) kwam tsaar Alexander I in Malmaison op bezoek. Joséphine en haar dochter Hortense verwelkomden hem als overwinnaar. Ze toonden hem de verbluffende kunstverzameling die de keizerin in haar paleis bijeen had gebracht. Alexander I was gecharmeerd van de beelden van Canova.

Toen keizerin Joséphine tijdens zijn verblijf in Malmaison onverwachts aan een keelontsteking overleed, erfden haar kinderen tot hun schrik enorme schulden. Tsaar Alexander I schoot te hulp: hij bleek zo vriendelijk om de begeerde marmeren beelden (en nog andere kunstvoorwerpen van Joséphine) van de erfgenamen tegen een gunstig bedrag te kopen. Hij liet ze naar de Hermitage vervoeren, waar ze tot op de dag van vandaag te zien zijn..Hebben Canova’s meesterwerken in 2009 de lange reis naar Hermitage Amsterdam gemaakt?  Staan we oog in oog met Hortense als Danseuse? Tot mijn verbazing las ik op het tekstbordje ‘Anoniem naar het origineel van Antonio Canova, 1805’.  De catalogus van de tentoonstelling meldt hetzelfde. Volgens het boek  ‘Canova’  door Marco Fabio Apolloni (1992)  bestaat er echter maar éen replica tarda (1818-1822) van de Danzatrice  en dat bevindt zich in de National Gallery in Ottawa! Vergissen de kunsthistorici van de Hermitage zich? Hebben we hier niet te maken met het echte werk van Canova? Of bestaan er meerdere replica’s van Canova’s werk? Het is hoe dan ook een prachtig beeld: let op de lichaamsvormen van de danseres onder haar dunne, geplooide japon.      

 Onthulling beelden Juliana en Bernhard

Bij Soestdijk werden op dinsdag 19 mei 2009 twee meer dan levensgrote beelden geplaatst van Juliana en Bernhard  Op mijn verjaardag nam ik met andere genodigden plaats op een podium voor genodigden dat in de voortuin van het paleis was opgesteld. Precies op tijd gleed de auto met Hare Majesteit langs het bordes en kwam tot stilstand. De koningin stapte uit en liep begeleid door de muziek van Baarnse koperblazers het grintpad af. Ik vroeg me melancholiek af of dit nu echt de allerlaatste keer was dat een koningin bij Soestdijk uitstapt? In gedachten zag ik  prinses Beatrix die aan de hand van Claus verliefd over het grasveld huppelde. En nu liep ze daar alleen, op weg naar de beelden van haar verstilde ouders. Ze waren nog verborgen onder een goudglanzend doek dat de koningin na een paar toespraken zou onthullen. Applaus voor beeldhouwer Kees Verkade. Ik ben er wel drie keer omheen gelopen.  De koningin en de prins gemaal raken elkaar alleen op schouderhoogte even aan. Hij heeft de handen op de rug – hij hoort erbij en hoort er niet bij. Zij strekt haar hand uit om naar het volk te wuiven, twee vingers karakteristiek tegen elkaar, de handpalm open. Het meest gelijkend zijn hun brillen van brons. Het geheel; een prachtige aanwinst voor de tuin.  Na afloop was er een drankje in de oranjerie en de koningin onder haar oud roze hoed onderhield zich de aanwezigen.  Om zes uur verliet ze - wat ooit haar ouderlijk huis was.

Dageraad van Oranje Nassau

Aan het begin van de Oranje Nassau dynastie staan drie sterke historische figuren, mannen die moesten vechten met verstand en wapens, mannen die streden tegen onrecht en voor de vrijheid, mannen die in de kunst van de zestiende en zeventiende eeuw reflecteren als Oranjehelden of bandieten. En achter deze drie mannen stonden niet drie maar veel meer vrouwen van uiteenlopende nationaliteit, karakter en allooi. Ze vormen samen een aangrijpend verhaal dat je als auteur niet zou durven verzinnen. Maar de realiteit is nu eenmaal altijd gekker dan de fantasie, dat heeft de historie al vaak bewezen. 

Het eerste boek dat ik aan hen wijdde heette: De vier vrouwen van Willem van Oranje, een paar jaar later schreef ik  Maurits zoon van de Zwijger en na nog een aantal jaren van studie en schrijven volgde Frederik Hendrik en Amalia van Solms. Deze drie boeken zijn nu in één paperbackband gebundeld onder de titel Dageraad van Oranje Nassau 800 bladzijden dik! Het verscheen op 6 april. Ik ben erg gelukkig met het omslag waarop Amalia van Solms geschilderd door Gerard van Honthorst prijkt. Het zijn Amalia’s verre nazaten die nu het koninklijk Oranjegezin vormen, het is dus een goede keuze van de vormgeefster om juist dit portret te kiezen.

Het dikke, uitvoerig geïllustreerde boek met stambomen kost nu slechts € 25 en werd uitgegeven door Meulenhoff. Het ligt dus bij elke goede boekhandel maar u kunt het natuurlijk ook per internet bestellen (ik ontdekte kort geleden www.boek.nl  deze rekent zelfs geen verzendkosten). 

De Dorische zuilengalerij van de noordelijke vleugel

De biografie van Paleis Soestdijk

In het mei nr 2009 van het blad Vorsten kon u een artikel lezen over de biografie van een paleis. Daarin heb ik een interview opgenomen met de directeur van Paleis Soestdijk Jan Altenburg. Hij vertelde me zo openhartig mogelijk over de toekomst van Paleis Soestdijk. Zijn belangrijkste uitspraak was: ‘Het kabinet heeft me wel laten weten wat het niet mag worden: geen museum’

Mijn boek Tien vrouwen van Soestdijk  is gebaseerd op een kort artikel met dezelfde titel (klik hier).
Bij elke bewoonster van Soestdijk – van Catharina Hooft tot prinses Juliana - zijn een of meer kleurenportretten opgenomen. Stambomen en een aanvullend artikel door Paul Rem, conservator van Het Loo, maken dat elke toekomstige bezoeker van Paleis Soestdijk zich thuis alvast kan inlezen. Wat in sommige lege zalen niet meer te zien is, vult de verbeelding in; de schimmen van prinsessen en koninginnen gaan u voor door het paleis (Uitgeverij UMCO € 9,90).

 Van Pompeji naar Malmaison

Na een bezoek aan Chateau de Malmaison in de winterse tuinen. Foto: Wim Hazeu

Eind vorig jaar reisde ik naar Chateau de Malmaison bij Parijs om de tentoonstelling De Pompéi à Malmaison (inmiddels afgelopen) over de archeologische verzameling van keizerin Joséphine te zien. Voor het eerst kan men daar de kostbaarheden bewonderen die uit de as van de Vesuvius werden opgedolven om in het buitenverblijf van Joséphine te pronken.  

De keizerin stelde een conservator aan om haar collectie te beheren, te catalogiseren en illustreren. Haar interesse reikte van het oude Egypte, het aardewerk van de oude Grieken tot de wapens en gebruiksvoorwerpen van gladiatoren in Pompeji. De serie fresco’s, de bronzen olielampen en de decors op de vazen maakten diepe indruk op me. Het artikel dat ik er over schreef staat in nr. 1 2009 van het blad Vorsten Royale. U kunt het hier in integrale vorm lezen (klik). 

Hortenses graf kreeg eindelijk hortensia’s

Het grafmonument van Hortense, eindelijk geëerd met hortensia’s. Foto’s: Piet Vermuë)

U herinnert zich misschien hoe ik op deze webiste schreef dat ik na afloop van mijn interview op Château Malmaison naar de kerk van Rueil wandelde, om hortensia’s te leggen op haar marmeren grafmonument. La Reine de Hollande is geknield afgebeeld met aan haar zijde een harp en een kroon, attributen van de vorstelijke componiste. Een stenen trapje, afgesloten door een ijzeren hek, leidde naar de grafkelder waar zich de kist van Hortense moest bevinden. Het was een teleurstelling voor me dat de bloemenwinkel op het kerkplein geen hortensia’s verkocht. Ik kocht toen maar een armzalige azalea, die ik bij Hortense heb neergezet.

 Fotograaf Piet Vermuë die mijn boek had gelezen werd door dit verhaal geraakt en beloofde me dat hij Hortense de juiste bloemen zou gaan brengen. Hij vertrok met zijn vriend naar Rueil, kocht enkele hortensia’s en legde ze namens hen en mij op het grafmonument van de koningin. Bovendien klommen ze ongezien over het ijzeren hekje en daalden af in de grafkelder om Hortenses tombe te fotograferen. Het gebeurde allemaal uit liefde en respect en daarom laat ik u graag de foto’s zien die Piet Vermuë me toezond - met heel veel dank voor dit gevoelige gebaar.   

Boeken digitaal bestellen

Als u een nieuw boek wilt bestellen, de titel en auteur weet maar geen tijd hebt om te winkelen, dan is de digitale aankoop natuurlijk een prachtige uitkomst!   

U kunt mijn boeken (‘Hortense de vergeten koningin van Holland’ beleeft in 2008 een 5^de druk) heel eenvoudig via internet bestellen. De populairste is waarschijnlijk www.bol.com die tegen een zeer gering posttarief de boeken bliksemsnel per post bezorgt, of http://www.bruna.nl/is-bin/INTERSHOP.enfinity/WFS/Bruna-B2C-Site/nl_NL/-/EUR/ViewFas-Search?action1=search&zoekin=trefwoord&fh_search=coppens%2C+t

Voor het kinderprentenboek ‘Was het fijn in de trein’ kunt u ook even naar beneden scrollen, dan komt u informatie over het boek tegen en hoe u het per internet rechtstreeks bij Uitgeverij UMCO kunt bestellen.

Lodewijk Napoleon de Hollandse jaren

Een reis door het leven van onze eerste koning

Documentairemaakster en schrijfster Karina Meeuwse ging op zoek naar de Hollandse jaren van de jongere broer van keizer Napoleon, die vier jaar op de troon van Holland zetelde. De TV serie werd deze zomer o.m. door Teleac en een aantal gewestelijke omroepen uitgezonden.

Er is ook een uitvoerig geïllustreerd boek van verschenen. Naast Geert Mak, Paul Rem, Frans Grijzenhout, Martin Bril  e.a. had ik de eer aan dit boek en de TV serie mee te werken.
 

Karakter Uitgevers ISBN 978 90 6112 836 6 € 22,95
inclusief dvd met 3 x 20 minuten documentaire.  

Rechts: Tijdens de opname van de documentaire over Lodewijk Napoleon 
dwaalde ik met acteur Beppe Costa door Paviljoen Welgelegen in Haarlem

Haga Slott

 
Twee kilometer ten noorden van Stockholm ligt het elegante Haga Slott, gebouwd tussen 1804 en 1804 voor koning Gustav IV Adolf. Diens zoon was nog een tijdje verloofd met prinses Marianne der Nederlanden.

De huidige koning van Zweden en zijn zusters werden hier geboren. Maar toen de familie in 1966 naar de hoofdstad verhuisde, kwam Haga Slott in het bezit van de Zweedse regering. Het werd verbouwd en momenteel is er een luxe hotel in gevestigd. Op de website van Haga Slott lezen we: Paar een weekend in een mooie en historische kastelen milieu samen met dierbaren

Dat heb je nu eenmaal met vertaalcomputers maar de betekenis is duidelijk: het voormalige paleis van de Zweedse koningen is een luxe hotel en conferentie oord geworden. De zalen zijn van de modernste apparatuur voorzien, er zijn 63 hotelkamers en 136 bedden, restaurants en fitness ruimten.      

 In een kort stukje op de voorpagina van onze dorpskrant de Baarnsche Courant las ik dat de directeur van Paleis Soestdijk, die nog steeds zoekt naar een goede bestemming voor het monumentale bouwwerk, Haga Slott een mooi voorbeeld vindt voor Soestdijk. Ik heb er in deze krant een reactie op geschreven. Daarna kreeg ik een uitnodiging voor een gesprek, dat plezierig en informatief is verlopen.

Onder mijn artikel uit de Baarnsche Courant plaatste ik een samenvatting van recente publicaties van VROM, die u zelf in uitgebreide vorm op internet kunt lezen (klik). 

In het blad Vorsten verschijnt in het april/mei nummer 2009 een artikel met het interview met Jan Altenburg. Ik zal het t.z.t. integraal op deze website zetten.   

Bloody Mary in Gouda

Tijdens onze historische dagtochten naar Gouda heb ik steeds opnieuw vol bewondering staan kijken naar de Goudse Glazen in de Sint Janskerk. Hoewel ik er al menig artikel over publiceerde en er zelfs een aflevering van de serie Oude Kloostergebruiken heb gefilmd, blijft deze schoonheid overrompelen. Telkens zie je nieuwe details want de glazen bieden een rijkdom aan historische en Bijbelse personen, aan dieren, bloemen, gebouwen, vergezichten en teksten. Het mooiste en meest spectaculaire is voor mij het Koningsglas, geschonken door koning Philips II Heer der Nederlanden en zijn gemalin Koningin Mary Tudor van Engeland. Deze Engelse koningin is de historie ingegaan als Bloody Mary door haar wrede vervolgingen van haar protestantse onderdanen.

Over deze Mary, geportretteerd door Anton Mor van Dashorst uit Utrecht, heb ik tijdens het schrijven van mijn boek ‘Anton Mor hofschilder van Karel V’ heel wat onbekende feiten gevonden. Ik schreef er een artikel over dat gepubliceerd is in nummer 6 van Tidinge nr. 4 – oktober 2008, het tijdschrift van de Historische Vereniging die Goude (www.diegoude.nl) Maar u kunt het ook op deze site lezen.

Moord op Willem van Oranje opnieuw onderzocht

Foto: Rein Coppens
 

Met het volgende ANP nieuws werden we op 28 augustus verrast:

‘Het Nederlandse bedrijf DelftTech gaat de moord op prins Willem van Oranje met de modernste technieken opnieuw onderzoeken.Het bedrijf hoopt dat de technische reconstructie van de moord op 10 juli 1584 nieuwe informatie oplevert.

Het onderzoek begint met een driedimensionale laserscan van de plaats van het delict, zodat exacte afmetingen van de ruimte beked zijn. Vervolgens zal de politie een afgietsel maken van de kogel;gaten. Daarvoor zal de glasplaat die de kogelgaten afschermt worden verwijderd. Er komt ook nog ballistisch onderzoek naar de kogels en een onderzoek naar bloedsporen.

Balthasar Gerards staat tot nu toe bekend als de moordenaar van prins Willem van Oranje, ook bekend als Willem de Zwijger. De onderzoekers willen de moord op de prins tot in het kleinste detail reconstrueren. ‘

Op het laatste portret van Willem van Oranje is het litteken op zijn wang van de voorgaande,
mislukte aanslag door Jean Jaurégui, nog goed te zien 

In een interview met de NOS radio kon de leider van het onderzoek Willem van Spanje (ja, zo heet hij echt! ) het plan nader toelichten. Toen ik daarop om commentaar werd gevraagd kon ik alleen maar zeggen dat ik elk onderzoek naar historische gebeurtenissen toejuich: het verleden moet actueel blijven!

Aan de feiten zal het onderzoek niets kunnen veranderen: de dader Balthasar Gerards is bekend, hij legde een volledige bekentenis af. Dat prins Willem van Oranje het slachtoffer was staat ook vast daarvoor is geen DNA onderzoek nodig; zijn arts Peter Forestus heeft een uitvoerig verslag van het lijkonderzoek geschreven. Bovendien waren er verschillende getuigen bij zoals de burgemeester van Leeuwarden, die een ooggetuige verslag naliet. De twee vragen die eventueel beantwoord kunnen worden door het onderzoek zijn voor mij: is het kogelgat in de muur echt? Hoe heeft de trap, waarop Willem werd vermoord, vroeger gelopen? Op deze vragen zijn door de mythevorming rond de moord en de locatie nu alleen maar onlogische antwoorden te geven. Delft Tech zal daar hopelijk duidelijkheid in brengen.         

Glazenier Joep Nicolas ontwierp dit glas in de Oude kerk van Delft waarop recht Frederik Hendrik is afgebeeld.
Foto: Rein Coppens

 Doop in 1584

In het jaartal 1584 klinkt voor altijd de sinistere echo van het pistoolschot waarmee Balthasar Gerards op de trap van het Prinsenhof in Delft een einde maakte aan het leven van Willem van Oranje. Maar het was ook het jaar waarin prins Frederik Hendrik ter wereld kwam, het laatste kind van de vader des vaderlands. De prins was zo blij met deze zoon, dat hij voor één keer weer eens een echt groot feest wilde geven. Daarmee haalde hij zich veel kritiek op de hals van orthodoxe dominee. Lees Een wild doopfeest.

Napoleon III 1

In 1808 werd in Parijs de derde en laatste zoon geboren van koningin Hortense en koning Lodewijk van Holland. In 2008 werd daarom in het Napoleonmuseum Slot Arenenberg aan de Bodensee een tentoonstelling aan hem gewijd. Ik ben er naartoe gereisd en het was voor mij een ontroerend moment toen ik weer de treden afdaalde naar de hal van Slot Arenenberg, waar Hortense twintig jaar in ballingschap verbleef. Toen ik mijn boek ‘Hortense de vergeten koningin van Holland’ ging schrijven vond ik in elke kamer haar adem, alsof ik werkelijk bij haar op visite kwam. Lees het artikel dat ik in het septembernummer van het blad Vorsten schreef over dit bezoek aan Slot Arenenberg.

Maak ook een virtuele gang door Hortenses salons via http://www.napoleon3d.de/frames/main.php en beleef het vanuit uw eigen huis mee. 

Biografie van Vondel

Piet Calis schreef een boek waar ik lang naar uitzag: Vondel het verhaal van zijn leven (Uitgeverij Meulenhoff ). Het licht van de Gouden Eeuw schijnt door elke pagina in proza, poëzie en theater. Want Vondel had het barokke hart van zijn tijd en schuwde geen adjectieven of pathos maar wist tegelijk soms zo klein en ingehouden zijn gevoelens te uiten, dat de adem je tijdens het lezen stokt. De biografie werd gepresenteerd in de Oude kerk te Amsterdam, waar de lichamen van Vondels zoontje Constantijn (‘Constantijntje, ’t zalig kijndtje, cherubijntje, van omhoog..’), zijn dochtertje Saartje ( ‘De felle Dood, die nu geen wit mag zien, verschoont de grijze liên..’) en zijn vrouw Maaike korte tijd na elkaar begraven werden. Na die derde begrafenis was Vondel zo murw van verdriet dat de ‘Lijkklacht’ op het verlies van zijn vrouw tranen oproept (‘Nu parst uw harde zerk het kermen, en tranen uit de borst omhoog..’). Ik hoor wel eens beweren dat de mensen van weleer door het hoge aantal gevallen van kindersterfte om hen heen min of meer gewend raakten aan de dood en er lang niet zoveel verdriet over hadden als wij. Dat dit niet het geval is bewijst Vondel en de schitterende biografie die Piet Calis aan hem wijdde. Met veel illustraties.

Zie: Piet Calis http://www.nobelprijsvoordeliteratuur.nl/meulenhoff/result-titel.asp?ISBN=9789029081481

Keizerin Joséphine, Agnes Block en de bekoring van de ananas

Joséphine de Beauharnais, moeder van Hortense, werd als Marie Rose Joseph Tascher de la Pagerie op Martinique geboren. Napoleon gaf haar de naam Josephine. De keizerin was betoverd door het schilderij ‘Le tombeau de Julie’ door haar tijdgenoot Frans van Dael (1764-1840). Ze kocht het aan voor haar buitenverblijf Chateau de Malmaison. Tussen een weelde van zomerbloemen ligt bij de koele grafsteen van een jong meisje de ananas, als een bizar juweel uit de tropen. Voelde Joséphine zich wellicht verwant met de ananas, die op haar geboorte eiland overvloedig bloeit? In ons land was het Agnes Block, de vriendin van Vondel, die onder de bekoring raakte van de ananas. Ze ploeterde aan het eind van de Gouden Eeuw net zo lang in haar kas op de Vijverhof aan de Vecht tot ze er in geslaagd was zelf een tropische ananas te kweken. Lees mijn artikel over de ananas (klik). 

 Hortensia, Hortense

Keizerin Joséphine de Beauarnais had in de empire al ‘groene vingers’. In haar tuinen en kassen kweekte ze tropische gewassen. Haar eerste en enige dochter vernoemde ze naar een tropische bloem, die toen nog zeldzaam was in Europa: de hortensia. Hortense de Beauharnais (1783-1837) werd in 1806 koningin van Holland en moest haar moeder, die juist van keizer Napoleon was gescheiden, eenzaam achterlaten in Frankrijk. Joséphine schreef talloze brieven naar Huis ten Bosch en later het Koninklijk Paleis op de Dam. Ze liet zich portretteren in de symbolische tegenwoordigheid van haar geliefde dochter: op het portret staat naast haar een vaas blauwe hortensia’s. De brief in de hand van Joséphine verwijst naar hun correspondentie. Aan de andere kant van het doek verwijst een borstbeeld naar Hortenses geliefde broer Eugène de Beauharnais die toen als onderkoning van Italië in Turijn verbleef.      

Marie-Antoinette

De grote tentoonstelling over Marie Antoinette in het Grand Palais is afgelopen. Alle voorwerpen zijn teruggekeerd naar de plaats waar ze thuishoren: in de salons van Versailles. Gaat u binnenkort nog naar Parijs? Bezoek dan het paleis en lees het artikel dat ik over haar schreef.

Porseleinen Jatte-têton (letterlijk: tientenkom) uit de melkerij van Marie Antoinette'

Tuin van Soestdijk

Als u de TV uitzending wilt zien waarin ik vertel over de tuinen van Soestdijk, kunt hem op internet http://www.eo.nl/blauwbloed  van 21 april 2007 in het archief bekijken.         

Hortense in Rijksmuseum

De Franse schilder Anne-Louis Girodet de Roucy-Trioson (1767-1824) maakte het intrigerende portret van Hortense, dat op de voorkant van mijn boek staat. Maar het is niet het enige exemplaar. In Chateau de Malmaison bevindt zich eveneens een portret van Hortense door Girodet. Elke expert moet toegeven dat er geen kwaliteitsverschil is. We kunnen dan ook niet zeggen wat het origineel en wat de replica is. Om het extra moeilijk te maken is er nog een derde exemplaar van het doek. Daarop draagt Hortense een blauwe japon. Het portret van Girodet is nu weer te zien in nhet Rijksmsueum te Amsterdam.

(afbeelding: Hortense met haar vriendin Eglé Auguié ca 1802. Het dubbelportret werd getekend door Adèle Auguié (1784-1813)

De historie van het portret is dramatisch: Hortense was in 1813 zwak en melancholiek. Ze had haar buitenechtelijke kind direct na de geheime bevalling in Zwitserland moeten afstaan en ze treurde om het recente verlies van haar beste vriendin en hofdame Adèle Auguié Mme de Broc die voor haar ogen in een waterval was gestort en verdronken (1813). Op de achtergrond is in de schemering een waterval geschilderd: zo wilde Hortense haar verbondenheid met haar overleden vriendin voor altijd  vastleggen.  

Paleis Soestdijk ondergronds

De honderden gasten die we naar Soestdijk brachten vroegen zich na afloop van deze historische dagtocht af wat de toekomst van het paleis zal zijn? Ik herinner iedereen aan ons Comité Salve Soestdijk (klik) dat zich inzet, om het paleis en de tuinen in de oorspronkelijke staat voor het publiek toegankelijk te houden.

We ontvingen duizenden steunbetuigingen voor het plan om er een museum van de 19^de eeuw van te maken. De beheerder van Soestdijk wees dit plan van de hand omdat het paleis met zijn kleine zalen, niet geschikt is voor een museum. Architect Henk van Zeeland uit Soest is in het kader van de Dag van de Architectuur onverwachts met een nieuw, veel beter plan gekomen. Hij ontwierp een schitterend ondergronds museum in de voortuin van Soestdijk. We hopen dat Rijksgebouwendienst dit plan serieus zal bekijken; het is het beste dat tot nu toe genoemd is. Bovendien biedt het de mogelijkheid om Soestdijk via een ondergrondse tunnel te verbinden met het Baarnse Bos aan de overzijde van de weg.

Het grondgebied van De Eult vormde in oorsprong een eenheid met de buitenplaats aan de dijk naar Soest. U kunt hier alles over lezen in mijn boek Baarnse lusthoven en hun bewoners (momenteel alleen antiquarisch verkrijgbaar). Recent onderzoek toonde aan dat dit 18^de eeuwse park uniek is voor Europa en er worden miljoenen euro’s besteed aan de toekomstige restauratie. Wat is er mooier dan de eenheid tussen Soestdijk en het park met zijn waterkommen, berceau en sterrenbos na ruim twee eeuwen te herstellen?  Jan Altenburg, directeur van Paleis Soestdijk, heeft me verzekerd dat die eenheid in elk geval bewaard zal blijven

Hortense zesde druk

Op 27 oktober 2006 werd Hortense de vergeten koningin van Holland  gepresenteerd. In november kwam de tweede druk uit en in januari 2007 volgde de derde druk. Op 1 maart hoorde ik van uitgeverij Meulenhoff dat de derde druk bijna op was; de vierde druk lag in de winkel. Op oudejaarsdag belde Meulenhoff om te zeggen dat in 2008 een vijfde druk verschijnt! En nu in 2010 verscheen de zesde druk.

Een boek voor de vakantie; niet wegleggen maar achter elkaar uitlezen. Het is mooi om mijn fascinatie voor Hortense de Beauharnais als femme artiste, als koningin, als moeder en minnares met zoveel lezers te delen.

Marie Cornélie herdrukt

Marie Cornélie dagboek van haar reis naar Sint Petersburg 1824-1825' door Thera Coppens ( derde druk: € 29,95)  Uitgeverij Meulenhoff 2^de druk. Met heel veel kleurenfoto's van portretten, handschriften, en locaties, stambomen, registers en kaarten.

Over de inhoud van het boek:

In 1824 hobbelt een kleine stoet reiskoetsen van het Koninklijk paleis te Brussel via de Duitse vorstendommen door polen naar het hof van tsaar Alexander I te Sint-Petersburg.

In de koetsen zitten kroonprins Willem van Oranje (de latere koning Willem II) en diens gemalin de Russische Tsarendochter Anna Pavlovna met hun gevolg.

Een der hofdames is de jonge Marie Cornélie gravin van Wassenaer Obdam die, zonder dat men het weet, een uitvoerig dagboek schrijft. Ze schetst daarin herbergen vol wandluizen, wolven die de paarden bedreigen maar ook de rijke ontvangst aan het hof te Weimar. In Sint-Petersburg, waar ze ruim tien maanden blijven, geeft Cornélie een levendige beschrijving van het door protocollen beheerste hofleven, haar ontmoetingen met vorsten, schrijvers, componisten, de pracht van de Russisch-orthodoxe ceremoniën, het bittere lot van horigen en het lege, luxe bestaan van hofdames die op roetsjbanen trachten het monotone leven in het Winterpaleis te doorbreken.

Cornélies dagboek bleek door graaf Alfred zu Solms Sonnenwalde op Kasteel weldam bewaard te worden. Aafke Brunt, archivaris van het Huisarchief Twickel, vertaalde ze uit het Frans en verrichtte vooronderzoek.

Thera Coppens schreef het levensverhaal van de puissant rijke Cornélie, dat zich afspeelt in een grillig tijdperk: ze wordt geboren ten tijde van de Bataafse republiek, groeit op onder Lodewijk napoleon, ziet keizer Napoleon over het Voorhout schrijden en wordt tenslotte trouw onderdaan van koning Willem I en II van Oranje.

Marie Cornélie, waarin het dagboek van de avontuurlijke reis integraal is opgenomen, is een meeslepend verhaal vol verbijsterende, wrede en vaak ontroerende momenten uit het particuliere leven van de Romanovs, de Oranjes en de van Wassenaers (klik hier).

Muziek van Marie Cornélie

Marie Cornélie hield tijdens haar reis naar Sint Petersburg ook een Album Amicorum bij, waarin ze tal van composities noteerde van bekende en onbekende componisten die ze onderweg ontmoette. Paula Bär-Giese zingt deze liederen en begeleidt zichzelf daarbij op de pianoforte (www.musicksmonument.nl). In combinatie met de lezing en lichtbeelden van Thera Coppens is dit een avond- of middagvullend programma dat al op veel historische locaties (o.m. Kasteel Twickel, de Grote Kerk in Den Haag, Waalse kerk en de Schouwburg in Breda, NPB kerk in Baarn en het Stadhuis in Naarden) veel succes oogstte. U kunt concert en lezing boeken bij Thera Coppens: 035- 54 22091 of bij Paula Bär-Giese 033 45 54 800.

Lezingen - agenda Thera Coppens

2010:

Vrijdag  10 september: 20.00 uur in de Openbare bibliotheek Amerongen. Voorafgaand aan Open Monumentendag houdt Thera Coppens in het kader van ‘De smaak van het verleden’ een lezing over Hortense de vergeten koningin van Holland  en de Hollandse empire stijl. Vanaf 1 juni kunt u kaarten bestellen:
0343-453587 e-mail: amerongen@rbzout.nl

Zaterdag 20 november: 14.00 uur Historische kring Breukelen: Tien vrouwen van Soestdijk (voor leden en introducé ’s)

Zie voor literaire activiteiten van Wim Hazeu zijn website www.wimhazeu.nl

De rode markiezin op Kasteel Gaasbeek
Nog geen tien kilometer ten zuiden van de drukke hoofdstad Brussel ontvouwt zich het luie Pajottenland. Met zijn groene heuvels, lentebloesems en kleine boerderijen doet het denken aan de decors van de Vlaamse primitieven. Midden in deze heerlijkheid ligt het kasteel van Gaasbeek, vol met kunstschatten. Daar woonde ooit de legendarische ‘rode markiezin’. Lees over haar en bezoek het kasteel (klik). Een tweede verrassing bij Brussel biedt Museum David en Alice van Buren.

Museum David en Alice van Buuren

Nr 39 van Cachet het tijdschrift voor kunstliefhebbers, is dit keer gewijd aan België (juni-september 2007). Ik schreef daarin een artikel over ons weldadig bezoek aan Museum David en Alice van Buuren in Ukkel. Bent u deze zomer in Brussel? Neem dan de tram en beleef Door welke labyrinthen van gebeurtenissen we soms onverwachte schoonheid bereiken (klik). 

Lezingen en concerten Hortense

Paula Bär-Giese speelt en zingt de sterren uit de hemel met romances gecomponeerd door Hortense de Beauharnais. We hebben een programma samengesteld met lezing, lichtbeelden, zang- en muziek. Deze evenmenten voerden we al met succes uit voor verschillende historische verenigingen en voor boekhandelaren zoals Comenius in Naarden, De Kennemer boekhandel in Haarlem, boekhandel Van Rossum in Amsterdam, de Algemene Boekhandel in Amersfoort, boekhandel De Kler in Wassenaar en boekhandel Den Boer in Baarn. Andere boekhandelaren die het historische Hortense- programma in 2008/2009 ook graag willen presenteren kunnen een avond reserveren bij thera.coppens@worldonline.nl Stichting Schrijvers School Samenleving in Amsterdam of de pr van Uitgeverij J.M. Meulenhoff in Amsterdam. 

Queen Hortense de Beauharnais - Album Artistique de la Reine Hortense (Koninklijk Huisarchief Den Haag)
Les jeunes rêves d'amour
Paula Bär-Giese soprano & pianist
La Reine Hortense project (La Reine d'Hollande 1806-1810)
Recording: Kunstzaal Palace 't Loo, Apeldoorn - The Netherlands
 

Meer lezen over mijn boek? In De Volkskrant verscheen een eerste interview door Wim Wirtz (u kunt dat op internet terugvinden, zowel via de site van de Volkskrant als via google) gevolgd door een hele reeks radio- en TV interviews zoals in het onvolprezen geschiedenisprogramma van de VPRO radio met de mooie titel O.V.T. (zondagmorgen 29-10-2006). Lees ook het artikel over Hortense dat ik in het oktobernummer van Nouveau 2006 publiceerde (klik) en het verhaal uit Cachet (klik).

Casta Diva

Sinds Hortense de Beauharnais in ballingschap aan de Bodensee woonde, trok ze elk najaar over de Alpen naar Rome waar leden van de familie Bonaparte hun toevlucht hadden gezocht. In 1831 vormde de eerste uitvoering van Vincenzo Bellini’s lyrische opera Norma in Milaan voor een sensatie. De beroemde aria Casta Diva vormt het hoogtepunt van het Belcanto zingen, dat in de 19^de eeuw populair bleef.

Paula Bär-Giese sluit elk Hortense –concert af met dit schitterende Italiaanse lied, waarbij ze zichzelf op een broadwood tafelpiano uit 1822 begeleidt. Wie er nog eens kippenvel van wil krijgen kan het opnieuw beluisteren.

Ik heb de Italiaanse tekst voor u laten vertalen:

 Kuise Godin, moge jij een zilveren licht
over deze heilige oude planten verspreiden
Naar ons het mooie aangezicht  richten,
zonder wolk en zonder sluier.

 Temper o Godin,
temper de brandende harten!
Temper ook het onverschrokken vuur!
Verspreid over de aarde die vrede,
Die jij in de hemel laat heersen.

Koningin Victoria en Hortense hadden een belangrijke eigenschap gemeen: de twee vorstinnen tekenden en schilderden hun leven lang. Hun zelfportretten tonen de overeenkomsten en verschillen: Hortense op ca 14-jarige leeftijd in haar soepele empirejapon en Victoria als 13-jarig stijf Biedermeiermeisje.

links een zelfportret van Hortense, rechts een zelfportret in kleur van de 13-jarige koningin Victoria.

Elizabeth II The Queen (een film die u trouwens moet gaan zien!) heeft de schetsboeken van Victoria in haar bezit (klik hier om het artikel te lezen).

Salve Soestdijk

Vlak voor Koninginnedag 2006 werd tijdens een persconferentie bekend gemaakt dat Paleis Soestdijk in het laatste kwart van 2006 voor een periode van drie jaar zal worden opengesteld voor het publiek. De minister verklaarde nadrukkelijk dat het paleis nu geen museum is. Inmiddels is bekend geworden dat het paleis nog tot eind 2010 open zal blijven. Maar wat er daarna met Soestdijk zal gebeuren is nog niet beslist.

Uniek gemeenschappelijk erfgoed

De zorgen over de toekomst van Paleis Soestdijk zijn dus nog niet voorbij. Integendeel: ze beginnen pas. De restauratie zal naar schatting € 80.000 000 gaan kosten. Welke instelling kan dit enorme bedrag opbrengen? Het paleis is een uniek stuk gemeenschappelijk erfgoed met een rijk verleden. Het was Lodewijk Napoleon koning van Holland die twee jonge bouwheren - Jan de Greef en Zeger Reijers -  een beurs schonk, zodat ze in Parijs aan de Ecole Polytechniek van architect Durand de nieuwe empire stijl konden bestuderen. Bijna tien jaar later toen Napoleon was verslagen en Willem van Oranje Nassau werd ingehuldigd als de eerste koning der Nederlanden, werd het oude Soestdijk voormalig jachtslot van stadhouder Willem III door dezelfde architecten verbouwd tot een joyeus empire paleis, dat in ons hele land zijn weerga niet kent. Ze schiepen twee halfcirkelvormige zijvleugels met zuilengalerijen in de nieuw Griekse stijl, ze bouwden hoekpaviljoens en een elegante belvédère op het corps de logis vanwaar de Engelse landschapstuinen enerzijds, en de obelisk voor de Held van Waterloo anderzijds te zien zijn.

Wij moeten het unieke paleis met zijn stijlzuivere tuinen en bijgebouwen als eenheid behouden voor het hele Nederlandse volk. Geen tijdelijke openstelling voor nieuwsgierige landgenoten maar een permanent, volwassen museum van internationale allure. Om dat te bereiken hebben we het Comité Salve Soestdijk opgericht dat uw volle steun verdient.  

Museum

Nu de rol van Soestdijk als vorstelijke residentie is uitgespeeld, ligt hier een unieke kans om Nederland te schenken wat er op museaal gebied ontbreekt: een Museum van de Negentiende Eeuw. In het tijdperk van de empire, uitvloeiend in Romantiek en Biedermeier heeft ons land beeldende kunst, muziek en literatuur met een heel eigen karakter voortgebracht. Daarin is  ruimte voor grote gevoelens en verheven aandoeningen. De helden uit de vaderlandse historie mogen worden geëerd. Er ligt een schat aan mogelijkheden voor thematische tentoonstellingen. De Oranjes die Paleis Soestdijk bewoonden, figureren prachtig in het beeld dat van de negentiende eeuw zal herrijzen. Franse (Lodewijk Napoleon), Russische (Anna Pavlovna) en Nederlands-Duitse vorstelijke bewoners zorgen voor internationale allure.

Lees meer over het plan (klik) en stuur uw steunbetuiging naar: Salvesoestdijk@euronet.nl of per post naar Tromplaan 7a 3742 AA Baarn.

Hemelse bedden

Tijdens onze bezoek aan Huis van Loon zagen we najaar 2004 een paar zeldzaam mooie historische bedden. De geschiedenis van het bed heeft me altijd geboeid. Want alle hoogtepunten in het leven van een mens vinden in bed plaats: je wordt er geboren, je beleeft er je bruidsnacht, je baart er je kinderen en je sterft er. Bovendien brengen we eenderde van ons leven slapend in bed door. Getallenfreaks hebben uitgerekend dat dit in een gemiddeld mensenleven neerkomt op 200.000 uren. Ik word al moe als ik er aan denk: tweehonderdduizend keer wakker worden en opstaan! 

Je zou verwachten dat het bed - dat zo'n prominente plek in ons bestaan inneemt - wel heel nadrukkelijk in het huis aanwezig is. Vreemd genoeg zetten wij het bed in een aparte kamer waarvan de deur voor bezoekers gesloten blijft. Maar tot enkele eeuwen geleden was het bed bij alle rangen en standen het belangrijkste meubel, dat rijk gestoffeerd in de mooie, verwarmde kamer of zaal pronkte. De vrouw ontving er haar visite, de man zijn zakenrelaties, de prins zijn secretaris, de koning zijn ambassadeurs. Het was de bedoeling dat de bezoekers onder de indruk kwamen van de rijk geplooide satijnen beddengordijnen of het vergulde snijwerk van de bedstijlen. In Nouveau november 2004 schreef ik er een artikel over. Hebt u het gemist? Dan kunt u nog alles lezen over Hemelse bedden als u hier klikt.